ABD Donanması, uzun süredir beklenen altıncı nesil uçak gemisi tabanlı taarruz uçağı F/A-XX projesi için Boeing'i seçtiğini duyurdu. 29 Eylül 2026 tarihinde ABD Savaş Bakanlığı tarafından yapılan bu açıklama ile Boeing, ülkenin iki yeni nesil insanlı savaş uçağı programının da ana yüklenicisi konumuna yükseldi. Bu gelişme, havacılık ve savunma sanayii çevrelerinde büyük yankı uyandırdı.
F/A-XX Sözleşmesi ve Tarihi Bir Başarı
Açıklanan bilgilere göre, F/A-XX projesinin tam ölçekli geliştirme aşaması için Boeing ile imzalanan sözleşmenin değeri 20 milyar doları aşıyor. Bu kapsamlı anlaşma, yer, uçuşa elverişlilik, sistemler ve silah entegrasyonu testleri için birden fazla test uçağının geliştirilmesini içeriyor. Boeing, bu prestijli proje için Northrop Grumman ile kıyasıya bir rekabet içindeydi. Lockheed Martin ise Mart 2025'te yarışmadan elenmişti.
Bu ihale, Boeing'in ABD Hava Kuvvetleri'nin F-47 Yeni Nesil Hava Üstünlüğü savaş uçağı projesini 21 Mart 2025'te kazanmasının ardından geldi. Boeing Savunma, Uzay ve Güvenlik Başkanı ve CEO'su Steve Parker, "İki gelişmiş savaş uçağını paralel olarak teslim etmek her zaman planımızdı ve buna göre yatırım yaptık" açıklamasında bulundu. Northrop Grumman ise ABD Donanması'na "hayatta kalabilir, dijital olarak gelişmiş bir tasarım" sunduğunu belirterek, seçimin detaylarını beklediğini ifade etti.
Programın Seyri ve Gelecek Vizyonu
F/A-XX programı, F-47 ihalesinin sonuçlanmasının ardından aylarca duraklamış, ancak Pentagon Ekim 2025'te Boeing ve Northrop Grumman arasında bir seçim yapılmasına onay vermişti. Ancak o dönemde kazanan açıklanmamıştı. Kongre, 2026 Mali Yılı Savunma Ödenekleri Yasası kapsamında programa 897 milyon dolar tahsis etmiş ve Pentagon'dan bir geliştirme sözleşmesi imzalamasını talep etmişti. ABD Donanması'nın Ağustos 2026 sonuna kadar seçimini duyurması bekleniyordu. Sonuç olarak, sözleşme, program için ayrılan fonun süresinin dolacağı 30 Eylül 2026 mali yılının kapanışından hemen önce geldi. Savaş Bakanlığı Satın Alma ve Sürdürmeden Sorumlu Müsteşarı Michael Duffey, bu savaş uçağını "güç yoluyla barışı sürdürme taahhüdümüzün kritik bir direği" olarak nitelendirdi.
Pentagon'a göre F/A-XX, 2030'lardan itibaren ABD Donanması'nın F/A-18E/F Super Hornet ve EA-18G Growler uçaklarının yerini alacak ve F-35C ile birlikte görev yapacak. Yeni nesil uçak gemisi uçağı ihtiyacı, ABD Donanması tarafından ilk kez 2008 yılında belirlenmişti. Jet, aynı zamanda ABD Donanması'nın şu anda aradığı uçak gemisi tabanlı işbirlikçi muharebe uçakları da dahil olmak üzere insansız hava araçlarıyla birlikte çalışacak şekilde tasarlandı.
Aynı gün, ABD Donanması, Super Hornet ve Growler üretim hatlarının kapatılmasının planlanması için Boeing'e 16,7 milyon dolarlık bir sözleşme daha verdi. F/A-XX'in teknik ve program detayları gizli tutulmaya devam ediyor.
Havacılık Tarihinde Tekrar Eden Bir Başarı
Bir şirketin hem ABD Hava Kuvvetleri hem de ABD Donanması'nın ayrı ön cephe savaş uçağı ihalelerini kazanması, 1970'lerden bu yana görülmemiş bir başarıdır. McDonnell Douglas, Aralık 1969'da ABD Hava Kuvvetleri'nin F-15'i için seçilmiş, ardından 2 Mayıs 1975'te ABD Donanması, Northrop ile birlikte geliştirdiği F/A-18 Hornet tasarımı için McDonnell Douglas'ı tercih etmişti. Ekim 2001'de seçilen Lockheed Martin F-35 ise ABD Hava Kuvvetleri, Donanması ve Deniz Piyadeleri'ni tek bir ortak program altında donatmıştı.
1997 yılında McDonnell Douglas'ı bünyesine katan Boeing, hem F-15 hem de F/A-18'i inşa eden St. Louis tesisini de devralmıştı. Şirket, bu tesiste birden fazla yeni nesil ürün üretmek üzere güvenli bir üretim tesisinin inşasının devam ettiğini bildirdi.
