Fransız havacılık devi Dassault Aviation, ultra uzun menzilli yeni nesil iş jeti Falcon 10X'in hizmete giriş tarihini iki yıl erteleyerek 2029 olarak güncelledi. Şirketin 22 Temmuz 2026'da yayımladığı ilk yarı finansal raporunda duyurulan bu karar, 19 Haziran'da başarıyla gerçekleştirilen ilk uçuşun ardından program takviminin yeniden düzenlendiğini ortaya koydu. Daha önce 2027 yılının sonuna doğru ilk müşterilere teslim edilmesi hedeflenen Falcon 10X programı, böylece önemli bir gecikmeyle karşı karşıya kaldı.
Sertifikasyon Sürecindeki Değişimler Ertelemeye Yol Açtı
Dassault Aviation Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Éric Trappier, bu takvim değişikliğinin temelinde, yeni uçak tasarımlarına yönelik giderek daha kapsamlı hale gelen sertifikasyon şartlarının yattığını belirtti. Trappier, özellikle Boeing 737 MAX kazalarının ardından havacılık otoritelerinin yeni uçak programlarını çok daha ayrıntılı bir biçimde incelediğini vurguladı. Falcon 10X'in tamamen yeni bir tasarım olması, Falcon 6X programında uygulanmayan bazı ek şartların da karşılanmasını zorunlu kılıyor. Şirket yönetimi, ilk uçuş ile sertifikasyonun tamamlanması arasındaki sürenin yaklaşık iki buçuk yıla ulaşmasını bekliyor. Dassault'un resmi finansal raporunda ise uçağın hizmete giriş hedefi doğrudan 2029 olarak açıklandı.
Programdaki ertelemeye rağmen, Falcon 10X ilk uçuşunu 19 Haziran 2026 tarihinde Fransa'daki Bordeaux-Mérignac Havalimanı'ndan başarıyla gerçekleştirdi. Sébastien Dupont de Dinechin ve Fabrice Dougnac'tan oluşan deneyimli uçuş ekibi, saat 11.10'da havalanan uçakla yaklaşık iki buçuk saat süren bir test uçuşu yaptı. Bu uçuş sırasında uçuş ekibi, 15 bin feet irtifada sistemleri ve uçuş özelliklerini değerlendirirken, iniş takımları toplandıktan sonra 40 bin feet'e çıkarak Mach 0,82 hıza ulaşıldı. Saat 13.40'ta Bordeaux-Mérignac'a güvenli bir inişle tamamlanan bu ilk uçuş, Falcon 10X'in yoğun test ve sertifikasyon kampanyasının resmi başlangıcı oldu.
Kapsamlı Test Programı ve Teknik Özellikler
Dassault Aviation, ilk test uçağının ardından ikinci Falcon 10X'in üretimini tamamlamak üzere. Bu uçağın da kısa süre içinde uçuş testlerine katılması planlanıyor. Program kapsamında kullanılacak üçüncü test uçağı ise tam kabin iç donanımına sahip olacak ve özellikle kabin sistemleri, işlevsellik, dayanıklılık ve güvenilirlik testleri için kullanılacak. Şirket ayrıca, Falcon 10X'in boyut ve ağırlığına uygun operasyon ortamı sağlamak amacıyla Istres uçuş test merkezindeki pist ve apron yüzeylerini de yeniliyor.
Falcon 10X, ultra uzun menzilli ve geniş kabinli iş jetleri pazarında Bombardier Global 8000 ve Gulfstream G800 gibi rakipleriyle mücadele edecek. Uçak, her biri 18 bin poundun üzerinde itki üreten iki Rolls-Royce Pearl 10X turbofan motorundan güç alıyor. Bu motorlar, Rolls-Royce'un iş jetleri için geliştirdiği Pearl ailesinin en güçlü üyesi. Falcon 10X'in 7.500 deniz mili (yaklaşık 13.890 kilometre) menzili, New York–Şanghay, Los Angeles–Sydney ve Paris–Santiago gibi rotalarda kesintisiz uçuşlara olanak tanıyacak. Azami operasyon hızı Mach 0,925, yolcu kapasitesi 19 kişiye kadar ve azami sertifikalı irtifası 51 bin feet olarak belirlendi. Uçak, dokunmatik ekranlara sahip NeXus uçuş güvertesi aviyonik sistemiyle donatılacak.
Dassault yönetimi, ilk uçuşun başarısına rağmen programda hala önemli miktarda mühendislik, uçuş testi ve sertifikasyon çalışması bulunduğunu belirtiyor. Şirket, ikinci ve üçüncü test uçaklarının katılımıyla uçuş saatlerini artırmayı, sistemlerin farklı koşullardaki performansını değerlendirmeyi ve sertifikasyon otoritelerinin talep ettiği testleri tamamlamayı hedefliyor. Dassault'un mevcut resmi hedefi Falcon 10X'i 2029'da hizmete almak olsa da, şirket yönetimi sertifikasyon sürecindeki gelişmelere bağlı olarak program takviminin yeniden değerlendirilebileceğine de işaret ediyor. Bu durum, havacılık sektöründeki artan güvenlik ve uyumluluk beklentilerinin, yeni uçak geliştirme süreçlerini nasıl etkilediğinin somut bir örneği olarak öne çıkıyor.
