Birleşik Arap Emirlikleri'nin önde gelen havayolu şirketlerinden Emirates, Boeing 777X programının erken üretim aşamasında tamamlanan ilk 10 adet Boeing 777-9 tipi uçağı teslim almayacağını duyurdu. Bu önemli gelişme, İngiltere'de düzenlenen Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı'nda Emirates Başkanı Tim Clark tarafından yapılan açıklamayla havacılık gündemine oturdu.
Clark, söz konusu uçakların güncel üretim konfigürasyonuna getirilmesi için çok kapsamlı ve yüksek maliyetli değişiklikler gerektiğini vurgulayarak, "Bu uçakları almayacağız. Bu konuda Boeing'e bilgi verdik." ifadelerini kullandı. İlk 10 adet Boeing 777-9'un 2019 yılında hazırlandığını ve teslimatlarının Nisan 2020 için planlandığını belirten Clark, uçakların 2027 yılında teslim edilmesi halinde yaklaşık 8 yıllık bir geçmişe sahip olacağını dile getirdi. Bu durumun, erken üretim uçaklarının ticari değerini oldukça düşürdüğünü ve Boeing'in bu uçaklar için yeni alıcılar arayışında olduğunu ifade etti.
777X Programındaki Gecikmeler ve Maliyet Sorunları
Boeing 777X programında yaşanan uzun süreli gecikmeler, ilk üretilen uçakların güncel üretim standartlarından sapmasına neden oldu. Sektör kaynaklarına göre, bu uçakların seri üretimdeki son konfigürasyona ulaşabilmesi için kapsamlı yapısal ve teknik iyileştirmelerden geçirilmesi gerekiyor. Boeing'in de erken üretim 777X uçaklarının yeniden yapılandırılmasının milyarlarca dolara mal olabileceğini kabul ettiği belirtiliyor. Bu durum, programın maliyet yükünü ve karmaşıklığını bir kez daha gözler önüne serdi.
Daha önce, program kapsamında üretilen ilk uçaklardan biri olan WH007 kodlu Boeing 777-9'un, yüksek yenileme maliyetleri nedeniyle kullanımdan çıkarıldığı ve hurdaya ayrıldığı açıklanmıştı. Bu uçağın, Emirates için planlanan ilk teslimatlardan biri olduğu bilgisi de kamuoyuyla paylaşılmıştı. Bu örnek, erken üretim uçaklarının karşılaştığı zorlukların somut bir göstergesi olarak dikkat çekiyor.
"Terrible Teens" Deneyimi Yeniden Gündemde
Emirates'in bu kararı, havacılık sektöründe Boeing'in geçmişte Boeing 787 Dreamliner programında yaşadığı benzer sorunları yeniden gündeme getirdi. 2009-2011 yılları arasında üretilen ilk Boeing 787-8 uçaklarından bazıları, kapsamlı yeniden çalışmalar nedeniyle sektörde "Terrible Teens" (Korkunç Ergenler) olarak adlandırılmıştı. Boeing, o dönemde bu uçaklarda yapısal güçlendirmeler, kablolama değişiklikleri ve çok sayıda teknik iyileştirme yapmak zorunda kalmıştı. Japon havayolu şirketi ANA dahil olmak üzere bazı ilk müşteriler, bu erken üretim uçakları teslim alma konusunda isteksiz davranmış, Boeing ise bu uçakları önemli indirimlerle farklı müşterilere teslim etmişti.
Emirates Başkanı Tim Clark, tüm bu gelişmelere rağmen, mevcut Boeing 777X versiyonunun önceki modellere göre önemli geliştirmeler içerdiğini ve uçağın daha yüksek maksimum kalkış ağırlığına ve daha güçlü motorlara sahip olduğunu belirterek güncel konfigürasyondan umutlu olduklarını ifade etti. Havayolu, ilk güncel konfigürasyondaki Boeing 777-9 uçağını 2027 yılının ikinci çeyreğinde teslim almayı bekliyor. Ayrıca, bir Boeing 777X test uçağının eylül ayında Dubai'ye gelerek Emirates tarafından sıcak hava koşullarında gerçekleştirilecek denemelere katılması planlanıyor. Emirates'in 777X programındaki bu stratejik kararı, uzun süren geliştirme ve sertifikasyon süreçlerinin uçak üreticileri için oluşturduğu maliyet ve operasyonel risklerin altını bir kez daha çiziyor.
