Fransa ve Almanya, uzun süredir devam eden ve Avrupa'nın gelecekteki hava muharebe yeteneklerinin temelini oluşturması beklenen ortak 6. nesil savaş uçağı programı Gelecek Muharebe Hava Sistemi (FCAS) projesinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, savunma ilişkilerinde yeni bir dinamik arayışına girdi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, 17 Temmuz 2026 tarihinde Köln yakınlarında bir araya gelerek, nükleer caydırıcılık da dahil olmak üzere yeni işbirliği alanlarına yönelme kararı aldı. Bu zirve, iki ülkenin savunma stratejilerinde önemli bir değişimin sinyalini veriyor.
Yeni İşbirliği Alanları ve Sembolik Zirve
Macron ve Merz, aynı gün Brühl'deki Augustusburg Sarayı'nda yıllık Fransa-Almanya hükümet istişarelerine başkanlık etti. Bu mekanın seçimi tesadüfi değildi; 1962 yılında Fransız Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle ve Alman Şansölyesi Konrad Adenauer, burada Fransa-Almanya dostluk anlaşmasının temellerini atmıştı. Bu tarihi seçim, iki ülkenin savunma işbirliğinde yeni bir başlangıç yapma arzusunu vurguladı.
Hükümet istişarelerinin yanı sıra, iki ülke Noervenich Luftwaffe hava üssünde bir Fransa-Almanya Savunma ve Güvenlik Konseyi toplantısı düzenledi. Bu toplantı, Rusya'ya yönelik endişeler ve Amerika'nın güvenlik taahhütlerinin daha az güvenilir hale gelmesiyle birlikte Avrupa'nın yeniden silahlanma çabalarını destekleme amacını taşıyordu. Toplantıdan bir gün önce, 16 Temmuz 2026'da, nükleer silah taşıma kapasitesine sahip iki Fransız Rafale jeti Noervenich'e konuşlandırılırken, bir Alman Eurofighter uçağı da bir Fransız uçağı tarafından havada yakıt ikmali ile desteklendi. Fransız Cumhurbaşkanlığı, 17 Temmuz 2026'daki görüşmelerin sembolizmin ötesine geçerek "somut" projeleri ilerletmeyi hedeflediğini belirtti. Bu, Haziran 2026'da rafa kalkan FCAS projesinin çöküşünden sonra toparlanma yönünde açık bir çabaydı.
FCAS Projesinin Çöküşü ve Gelecek Planları
FCAS projesi, 2017 yılında Macron ve dönemin Almanya Şansölyesi Angela Merkel tarafından yaklaşık 100 milyar Euro'luk tahmini bir bütçeyle başlatılmıştı. Avrupa'nın amiral gemisi 6. nesil muharebe hava programı olarak konumlandırılan proje, insanlı Yeni Nesil Savaş Uçağı (NGF) ile uçakları, dronları ve uyduları tek bir dijital sistemde birleştirmeyi amaçlayan bir "muharebe bulutu" mimarisi etrafında şekilleniyordu. Ekim 2019'da Toulouse'da yapılan bir toplantıda, iş bölümü konusundaki ilk sürtüşmeler çözülmüş ve ortak geliştirilen silahları kapsayan bir silah ihracat anlaşması imzalanmıştı.
Ancak, projenin ölümcül engeli, Almanya ve İspanya'yı temsil eden Airbus ile Fransa'nın Dassault firması arasındaki endüstriyel iş payı anlaşmazlığı oldu. Gerilimler Şubat 2026'da kamuoyuna yansıdı; Şansölye Merz, Fransa'nın nükleer kapasiteli ve uçak gemisi uyumlu bir jete ihtiyaç duyarken, Almanya'nın böyle bir gereksinimi olmaması nedeniyle tek bir uçak platformunun her iki ülkenin ihtiyaçlarını karşılayıp karşılayamayacağını açıkça sorguladı. 18 Mart 2026'da Brüksel'deki bir Macron-Merz yemeğinin ardından başlatılan arabuluculuk çabaları, bir ay sonra, arabulucunun ortak üretimli insanlı bir savaş uçağının artık gerçekçi olmadığı sonucuna varmasıyla çöktü. 23 Nisan 2026'da Kıbrıs'taki gayri resmi bir AB zirvesinde, Macron ve Merz kararı savunma bakanlıklarına geri gönderdi. Macron iki gün sonra programın "hiç de" ölmediği konusunda ısrar etse de, temel sorun değişmedi: Dassault'tan Eric Trappier, Airbus ile eşit zemini reddederek defalarca lider rolünü talep etti.
Almanya'nın 10 Haziran 2026'da kabine tarafından kabul edilen ve ILA Berlin hava gösterisinde tanıtılan yeni ulusal havacılık stratejisi, gelecekteki herhangi bir Alman muharebe uçağı programında Airbus'ın ortak lider olması gerektiğini belirtiyor. Projenin üçüncü ortağı İspanya, kendi muharebe hava sistemi için bir Airbus-Indra çalışmasını finanse ederek zaten alternatif arayışına girmişti. 2024'ten beri gözlemci olan Belçika ise daha da ileri gitti; Merz'in Şubat ayındaki açıklamalarının ardından Savunma Bakanı Theo Francken programın öldüğünü ilan etti ve Brüksel ek 11 adet F-35A jeti satın alma planlarını duyurdu.
Ortak savaş uçağı programının sona ermesiyle, Fransa ve Almanya artık ayrı 6. nesil uçak programları yürütüyor. Dassault, Rafale F5 standardına ayrılan 4 milyar Euro'dan fazla destekle Fransa'nın jetini bağımsız olarak geliştirecek. Airbus ise Almanya'nın programına liderlik edecek ve İspanya'nın da dahil olması bekleniyor. Airbus ayrıca Berlin'de daha işbirlikçi bir ortak olarak görülen İsveç'in Saab firmasıyla da görüşmelere başladı. Her iki programın da 2040'lı yılların başlarında uçak üretmesi bekleniyor. Bu ayrılığa rağmen, iki ülke FCAS'ın diğer temel direği olan muharebe bulutu mimarisini geliştirmeye devam etmeyi planlıyor; bu konudaki sorumlulukların 17 Temmuz 2026'daki konsey toplantısında ele alınması bekleniyor.
