Fransa, Ukrayna Hava Kuvvetleri pilotlarının Dassault Rafale tipi savaş uçaklarını kullanabilmesi için kapsamlı bir eğitim sürecini resmen başlattı. Fransa Avrupa İşlerinden Sorumlu Bakanı Benjamin Haddad'ın 29 Eylül 2026 tarihinde franceinfo'ya verdiği demeçte yaptığı açıklamaya göre, bu hamle, Ukrayna semalarında Fransız pilotlar yerine Ukraynalı pilotlar tarafından uçurulacak Rafale'lerin tedarik sürecinde kritik bir aşamayı temsil ediyor.
Haddad, "Şu anda Ukraynalılarla Rafale'leri göndermek üzere görüşmeler yürütüyoruz; bunlar Fransız pilotlar tarafından değil, Ukraynalı pilotlar tarafından Ukrayna semalarında uçurulacak. Bu nedenle, bu pilotların eğitimine yönelik çalışmaları da başlattık," ifadelerini kullandı. Bu gelişme, Ukrayna'nın modern Batı savaş uçakları filosunu genişletme ve hava savunma kapasitesini güçlendirme stratejisinin önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Rafale Tedarik Sürecinde Kritik Adım
Rafale uçaklarının Ukrayna'ya ilk teslimatları, pilot ve teknisyen eğitimlerinin tamamlanmasına bağlı. Élysée Sarayı tarafından 14 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan ortak bildiriye göre, Ukrayna, başlangıç olarak 16 adet Rafale uçağı ve bunlara ait mühimmat için sipariş verdi. Bu sipariş, iki ülke başkanının 17 Kasım 2025 tarihinde Villacoublay'da imzaladığı 100 adet uçağı kapsayan niyet mektubunun ilk dilimini oluşturuyor.
Bildiriye göre, ilk dört uçak, Ukraynalı pilot ve mekanik ekiplerin Fransa'da 2026 gibi erken bir tarihte başlaması planlanan eğitim döngüsünü tamamlamasının ardından Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'ne devredilecek. Tedarik edilecek mühimmatlar arasında AASM bombaları, lazer güdümlü anti-drone roketleri ile MICA ve Meteor füzeleri bulunuyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, siparişin duyurusu sırasında yaptığı açıklamada, uçakların 2028 ve 2029 yıllarında Ukrayna hava sahasında operasyonel hale gelmesinin beklendiğini belirtti. Bu tedarikin finansmanı ise Avrupa Birliği'nin Ukrayna Destek Kredisi'nin 2026 ve 2027 dilimleri kapsamında talep edilecek.
Paralel Gripen Programı ve Hızlandırılmış Eğitimler
Fransa'nın Rafale eğitim çabaları, İsveç ile yürütülen paralel bir Gripen programıyla eş zamanlı olarak ilerliyor. İsveç hükümeti, 28 Mayıs 2026 tarihinde yaptığı duyuruda, Ukrayna'nın 20 adede kadar Gripen E/F savaş uçağı satın alacağını, İsveç'in ise 16 adede kadar kullanılmış Gripen C/D jetini bağışlayacağını açıkladı. Bu duyurunun ardından bir ay sonra, 30 Haziran 2026 tarihinde Saab, İsveç Savunma Malzemeleri İdaresi (FMV) ile Ukrayna için 16 adet Gripen E savaş uçağı tedarikine yönelik bir sözleşme imzaladı. Bu uçakların teslimatlarının 2029 ve 2030 yılları arasında yapılması planlanıyor.
İsveç, Ukraynalı pilotlar için eğitimlerin 2026 yılında başlayacağını ve ilk Gripen C/D uçaklarının 2027 yılında operasyonel hale gelmesinin beklendiğini bildirdi. Bu takvimler gerçekleşirse, Ukraynalı ekipler mevcut F-16 ve Mirage 2000-5 filolarını uçurmaya devam ederken, aynı zamanda iki farklı yeni Batı menşeli savaş uçağı tipini eş zamanlı olarak öğrenmek durumunda kalacaklar.
Fransa, Ukraynalı savaş pilotlarının eğitiminde daha önce de deneyim kazanmıştı. Fransa'da eğitim alan pilotlar tarafından uçurulan ilk Mirage 2000-5 savaş uçakları, 6 Şubat 2025 tarihinde Ukrayna'ya ulaşmıştı. Havacılık analisti Xavier Tytelman, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı değerlendirmede, normalde barış zamanında Saint-Dizier'deki Rafale dönüşüm filosunda deneyimli bir Mirage 2000 pilotunu Rafale'e dönüştürmenin yaklaşık beş ay sürdüğünü belirtmişti. Ancak savaş zamanı koşullarında, bu eğitim sürelerinin önemli ölçüde sıkıştırılabileceği biliniyor. Örneğin, Fransa'nın 2024 yılında Ukraynalı pilotlar için düzenlediği Alpha Jet kursu, normalde 18 ay süren programın altı aya indirilmesiyle tamamlanmıştı.
