Fransız Hava ve Uzay Kuvvetleri (Armée de l'Air et de l'Espace), 23 Eylül - 2 Ekim 2026 tarihleri arasında gerçekleştirdiği BASEX tatbikatı kapsamında, Rafale savaş uçakları ve CASA CN235 nakliye uçaklarını sivil havalimanlarından başarıyla işletti. Bu önemli deneme, NATO'nun "Çevik Muharebe İstihdamı" (Agile Combat Employment - ACE) konseptinin Fransa'ya uyarlanmış hali olan FRA-ACE çerçevesinde, Pau Pyrénées Havalimanı (PUF) ve Dinard Havalimanı (DNR) kullanılarak gerçekleştirildi. Hava Kuvvetleri'nin 13 Ekim 2026'da yaptığı açıklamaya göre, bu tatbikat, askeri operasyonların sivil altyapıdan sürdürülebilirliğini test etme ve hava gücünü daha esnek bir şekilde kullanma kabiliyetini geliştirme açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
FRA-ACE Konsepti ve Operasyonel Detaylar
BASEX tatbikatı, FRA-ACE'nin temel hedeflerinden biri olan, asgari lojistik destekle dağınık sahalardan hava gücü üretme yeteneğini sınamak üzere tasarlandı. Modern hava kuvvetlerinin ana üslerde yoğunlaşmasının uzun menzilli saldırılar için cazip hedefler oluşturduğu gerçeğinden yola çıkan ACE konsepti, uçakların askeri ve sivil meydanlara dağıtılarak düşman hedeflemesini zorlaştırmayı ve ana üsler saldırı altında kalsa bile operasyonların sürdürülebilmesini sağlamayı amaçlıyor. Bu yaklaşım, küçük, mobil destek ekiplerine, azaltılmış lojistik gereksinimlere ve mevcut yerel altyapının kullanımına dayanıyor.
Tatbikatın son haftasında, Mont-de-Marsan 118. Hava Üssü'ndeki 30. Avcı Filosu'ndan üç Rafale savaş uçağı, yaklaşık 25 personelle birlikte Pau Havalimanı'na intikal etti. Ekipte pilotlar, teknisyenler ve bir koruma müfrezesi yer aldı; müfreze, FRA-ACE'yi kısıtlı koşullar altında test etmek amacıyla kasıtlı olarak küçük tutuldu. Uçuş ekipleri, havalimanından eğitim sortileri gerçekleştirirken, Fransızca kısaltması SAMD olan taşınabilir mobil destek yapısı, görev brifingleri ve planlama için yerinde tesisler sağlayarak müfrezenin otonom çalışmasına olanak tanıdı. Bu intikal, savaş uçaklarının ana üslerinden ne kadar hızlı dağılabileceğini ve geçici bir konumdan uçuş operasyonlarını sürdürüp sürdüremeyeceğini test etti.
Fransa'nın batısında ise, Évreux'daki 64. Nakliye Filosu'ndan iki CN235 nakliye uçağı, yaklaşık 30 personelle Dinard Havalimanı'na konuşlandırıldı. Hava Kuvvetleri, lojistik ayak izini en aza indirdiğini ve özellikle yakıt ikmali için havalimanının mevcut hizmetlerine güvendiğini ifade etti. CN235 ekipleri, Dinard'dan patlayıcı madde imha tatbikatı ve havalimanının itfaiye ve kurtarma hizmetleriyle ortak bir tatbikat da dahil olmak üzere eğitim sortileri gerçekleştirdi. Her iki intikal de, normal uçuş operasyonlarını ve ticari faaliyetleri aksatmamak adına havalimanı yetkilileri ve işletmecileriyle yakın koordinasyon içinde yürütüldü.
Yaygınlaşan Dağınık Operasyon Eğitimleri ve Stratejik Önemi
Bu tür sivil havalimanı intikalleri, Fransız Hava ve Uzay Kuvvetleri için yeni bir uygulama değil. Daha önce 23-25 Eylül 2025'te üç Mirage 2000D uçağı Metz-Nancy-Lorraine Havalimanı'ndan (ETZ) operasyon yapmıştı. 31 Mart - 2 Nisan 2026'da ise iki Airbus A400M Atlas Châteauroux Havalimanı'ndan (CHR) ve iki Mirage 2000-5 avcı uçağı Dole-Jura Havalimanı'ndan (DLE) operasyonlar gerçekleştirdi. FRA-ACE konsepti, Fransız savaş uçaklarını yurt dışına da taşıdı; Ocak 2026'da iki Rafale İsveç'in Uppsala kentine, Kasım 2024'te ise Rafale müfrezeleri Almanya'daki Spangdahlem Hava Üssü'ne ve Hırvatistan'daki Zagreb Uluslararası Havalimanı'na intikal etti. Hava Kuvvetleri ayrıca, 22 Nisan 2025'teki JADE tatbikatı sırasında kendi üsleri arasında ani dağılma senaryolarını da prova etti.
Savaş uçaklarını dağıtabilme ve sınırlı yer desteğiyle operasyonları sürdürebilme yeteneği, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 2 Mart 2026'da açıkladığı ileri caydırıcılık duruşu için de büyük önem taşıyor. Aynı prensipler, Fransa'nın nükleer kapasiteli Rafale B uçaklarının müttefik topraklarından daha esnek bir şekilde operasyon yapmasına olanak tanıyarak, az sayıdaki yerleşik askeri hava üssüne olan bağımlılıklarını azaltabilir ve ülkenin stratejik esnekliğini artırabilir.
