Hollanda Savunma Bakanlığı ve İsveçli havacılık devi Saab, 10 Eylül 2026 tarihinde yaptıkları ortak açıklamayla, Hollanda'nın bir adet Saab GlobalEye havadan erken uyarı ve kontrol (AEW&C) uçağı tedariki için İsveç ile niyet mektubu imzaladığını duyurdu. Bu stratejik adım, Hollanda'nın hava savunma ve keşif yeteneklerini önemli ölçüde güçlendirmeyi hedefliyor.
Bakanlık, uçağın 2031 yılında teslim edilmesini öngörse de, henüz nihai bir sözleşme imzalanmadığı ve Saab'ın duyuru itibarıyla Hollanda'dan resmi bir sipariş almadığı belirtildi. Açıklamalarda uçağın maliyeti, niyet mektubunun imza tarihi veya imza atan yetkililerin isimleri hakkında bilgi verilmedi. Hollanda Savunma Bakanlığı'na göre, GlobalEye; dronlar ve seyir füzeleri gibi tespit edilmesi zor tehditleri saptama, radar kurulumlarını belirleme, istihbarat toplama ve havadan komuta merkezi olarak işlev görme gibi kritik yeteneklere sahip olacak.
Ortak Filo ve Erken Operasyonel Yetenek
Hollanda'nın edineceği GlobalEye uçağı, İsveç'in mevcut üç adet GlobalEye uçağıyla ortak bir havuzda birleştirilecek. Bu düzenleme sayesinde hem Hollandalı hem de İsveçli mürettebat, müsait olan herhangi bir uçağa erişim sağlayabilecek. İsveç, üçüncü GlobalEye uçağını Haziran 2024'te sipariş etmişti. Hollandalı ekiplerin, kendi uçakları teslim edilmeden üç yıl önce, yani 2028'den itibaren İsveç'in GlobalEye filosuna erişim sağlaması planlanıyor. Bakanlık, bu erken erişimin mürettebatın uçak ve operasyonel prosedürler konusunda deneyim kazanmasına olanak tanıyacağını ve Hollanda'nın uçağı bu tarihten itibaren operasyonel olarak kullanabileceğini ifade etti. İki ülke ayrıca sistemin daha da geliştirilmesi konusunda iş birliği yapmayı hedefliyor.
NATO Entegrasyonu ve Ulusal Bağımsızlık
Hollanda'nın bu görev için kendi uçağı bulunmuyor ve kısmen NATO'nun Boeing E-3A Sentry Havadan Uyarı ve Kontrol Sistemi (AWACS) filosuna güveniyor. Bakanlık, bu filonun güncelliğini yitirdiğini belirtiyor. Ulusal bir GlobalEye uçağı, Hollanda'ya uçağın ne zaman ve nerede konuşlandırılacağı konusunda daha bağımsız karar verme yeteneği kazandıracak. Bu ulusal uçak alımı, Hollanda'nın NATO'nun kendi E-3A filosunun yerine geçecek yeni AWACS programındaki payına ek olarak gerçekleşiyor. 7 Temmuz 2026'da Ankara'da düzenlenen NATO zirvesinde, ittifakın Hollanda ve İsveç dahil on bir müttefikin ortaklaşa GlobalEye tedarik ederek NATO'nun yeni AWACS filosu oluşturacağını duyurmuştu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, bu alımın on adede kadar uçak olabileceğini belirtmişti. Hollanda Savunma Bakanlığı, Hollanda'nın dokuz diğer müttefikle birlikte bu NATO programına yatırım yaptığını teyit etti. Saab, bu tedarik sürecinin bir sonraki adımlarını beklediğini ve hazır olduğunu bildirdi. Bir Hollanda sözleşmesi, GlobalEye müşteri listesine Hollanda'yı da ekleyecek. Bu listede halihazırda Birleşik Arap Emirlikleri, İsveç, Fransa ve adı açıklanmayan bir Orta Doğu ülkesi bulunuyor. Adı açıklanmayan bu ülke için iki uçaklık sipariş, Saab tarafından 27 Temmuz 2026'da duyurulmuştu.
