İngiltere hava sahasında 8 Eylül'den bu yana yaşanan ve 2 binden fazla uçuşun iptaline, yüz binlerce yolcunun mağduriyetine yol açan hava trafik kontrol (ATC) sistemi arızasının ardında, sisteme hatalı girilen bir askeri uçuş planının olabileceği iddia edildi. Avrupa havacılık sektöründeki kaynaklara dayandırılan bu ciddi iddia, halihazırda yoğun olan İngiliz hava sahasında yaşanan operasyonel aksaklıkların kökenine dair yeni bir boyut kazandırdı.
Askeri Uçuş Planı İddiası ve Sistem Karmaşıklığı
İtalyan basınından Corriere della Sera'nın aktardığı bilgilere göre, krizin ilk bulguları, askeri bir uçağa ait uçuş planındaki hatalı verilerin İngiltere'nin ulusal hava trafik hizmet sağlayıcısı NATS'ın sisteminde kritik bir arızaya yol açmış olabileceğine işaret ediyor. Bu durum, havacılık otoriteleri ve havayolları arasında endişe yaratırken, askeri havacılık verilerinin sivil hava trafik yönetim sistemleriyle entegrasyonu konusundaki potansiyel riskleri de gündeme getiriyor. Kaynaklar, askeri uçuşlara ait verilerin farklı arayüzler üzerinden sisteme aktarılmasına rağmen, bu bilgilerin hava trafik yönetim sisteminin diğer bölümleriyle sorunsuz bir şekilde iletişim kurması gerektiğini vurguluyor.
Sektör uzmanları, NATS tarafından kullanılan hava trafik kontrol sisteminin eski ve oldukça karmaşık bir yapıya sahip olduğunu belirtiyor. Bu karmaşık ve yüksek kapasiteyle çalışan sistemlerde, küçük bir teknik aksaklığın dahi çok daha geniş çaplı ve yıkıcı sonuçlara yol açabileceği ifade ediliyor. Bu durum, 2023 yılında İngiltere'de yaşanan ve sisteme hatalı girilen sivil bir uçuş planı nedeniyle benzer bir aksaklığın yaşandığı, sektöre yaklaşık 82 milyon avro zarar veren krizi akıllara getiriyor. Ancak NATS, mevcut arızanın uçuş veri işleme sistemindeki bir teknik sorundan kaynaklandığını ve 2023'teki krizle aynı olmadığını ifade ederek iddialara temkinli yaklaşıyor.
Sektörün Tepkisi ve Otoritelerin Talepleri
8 Eylül'den bu yana başta Londra Heathrow (LHR), Gatwick (LGW), Manchester (MAN) ve Stansted (STN) gibi büyük havalimanları olmak üzere ülke genelinde 2 binden fazla uçuş iptal edildi. Cirium verilerine göre, sadece 8 Eylül günü planlanan yaklaşık 5 bin 800 uçuşun yüzde 30'undan fazlası iptal edildi veya gerçekleştirilemedi. Bu durum, havayolu şirketlerinin NATS yönetimine yönelik eleştirilerini artırmasına neden oldu. Operasyonel kayıplar ve yolcu mağduriyetleri, sektörde ciddi bir maliyet ve itibar kaybı yaratıyor.
İngiliz hükümeti, olayın kesin nedeninin belirlenmesi için NATS'ten kapsamlı bir inceleme talep etti. NATS Üst Yöneticisi Martin Rolfe'nin bir hafta içinde hükümete detaylı bir rapor sunması bekleniyor. Aynı şekilde, İngiltere Sivil Havacılık Otoritesi (CAA) de NATS ile temasa geçerek olayla ilgili kapsamlı bir rapor talep etti. CAA, inceleme sonuçlarına göre hava trafik kontrol sisteminin güvenilirliğini artırmak amacıyla ilave adımlar atılıp atılmayacağını değerlendireceğini bildirdi. Bu gelişmeler, İngiltere'nin hava trafik altyapısının modernizasyonu ve güvenilirliğinin sağlanması konusunda acil adımlar atılması gerektiğine işaret ediyor.
