İngiltere Başbakanı Andy Burnham, 8 Ekim 2026 tarihinde Berlin'de yaptığı açıklamada, ülkesinin Almanya'nın Global Muharebe Hava Programı (GCAP) projesine katılımına açık olduğunu belirtti. İngiltere'nin İtalya ve Japonya ile birlikte geliştirdiği yeni nesil savaş uçağı projesi olan GCAP, havacılık dünyasında önemli bir stratejik iş birliği adımı olarak öne çıkıyor. Burnham, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile düzenlediği ortak basın toplantısında bu konuyu dile getirerek, Londra'nın bu fikri "önümüzdeki dönemde" İtalya ve Japonya ile birlikte ilerletmek istediğini ifade etti.
GCAP Projesi ve Almanya'nın Konumu
GCAP, gayri resmi adıyla Tempest olarak bilinen, 2035 yılında hizmete girmesi hedeflenen altıncı nesil bir hayalet savaş uçağı geliştirmeyi amaçlıyor. Endüstriyel liderliğini BAE Systems, Leonardo ve Mitsubishi Heavy Industries şirketlerinin üstlendiği program, farklı katılım seviyelerine imkan tanıyacak şekilde tasarlandı. Kanada, Temmuz ayında programa ilk gözlemci ülke olarak katılırken, Suudi Arabistan da potansiyel bir üye olarak uzun süredir anılıyor.
Almanya tarafı ise görüşmelerin henüz erken bir aşamada olduğunu ve nihai bir karar alınmadığını belirtiyor. Alman yetkililer, Berlin'in seçeneklerini gözden geçirmeye devam ettiğini, ancak Başbakan Merz'in Almanya'nın tek başına bir savaş uçağı geliştirmesi yerine Avrupa merkezli bir çözümü tercih ettiğini ifade ediyor. POLITICO'ya konuşan üst düzey bir Alman yetkili, Burnham'ın açıklamasını bir karar veya ön karar yerine "ilk, küçük bir adım" olarak nitelendirdi. POLITICO, Eylül 2026'da Berlin'in GCAP'e katılım konusunda keşif amaçlı görüşmeler yaptığını bildirmişti.
Stratejik Avantajlar ve Potansiyel Zorluklar
Savunma analistleri, Almanya'nın artan savunma bütçesi ve İngiltere ile İtalya ile Eurofighter Typhoon projesindeki mevcut iş birliği göz önüne alındığında, GCAP için uygun bir ortak olabileceğini değerlendiriyor. Savunma bütçesi baskı altında olan İngiltere için ek bir ortak, maliyetlerin paylaşılmasına yardımcı olabilir. İtalya da daha önce aynı gerekçeyle yeni üyelere açık olduğunu belirtmişti.
Ancak Japonya'yı ikna etmek daha zor olabilir. Japonya, Çin'den gelen güvenlik tehdidi ve 2030'ların ortalarında F-2 savaş uçaklarını hizmet dışı bırakma planları nedeniyle 2035 hedefine odaklanmış durumda. Royal United Services Institute'tan araştırma görevlisi Linus Terhorst, Alman katılımının ek finansman ve ölçek ekonomileri sağlayabileceğini belirtirken, Berlin'in büyük bir tasarım rolü, kendi kabiliyet gereksinimleri ve Alman endüstrisi için büyük bir iş payı konusunda ısrar etmesi halinde programın aksayabileceği uyarısında bulundu. Terhorst, böyle bir iş birliğinin "çok dikkatli yönetilmesi" gerektiğini vurguladı.
FCAS Projesinin Akıbeti ve Almanya'nın Yeni Arayışı
Almanya'nın GCAP'e yönelmesindeki temel arka plan, Franco-Alman ortaklığındaki Gelecek Muharebe Hava Sistemi (FCAS) projesinin Haziran 2026'da çökmesiyle ortaya çıktı. 2017 yılında dönemin Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından Avrupa'nın amiral gemisi altıncı nesil muharebe hava programı olarak başlatılan FCAS, yaklaşık 115 milyar dolarlık (yaklaşık 100 milyar Avro) bir maliyetle planlanmıştı. İspanya da daha sonra projeye ortak olarak katılmıştı.
Proje, Almanya'yı temsil eden Airbus ile eşit ortaklık yerine baş yüklenici rolünü isteyen Fransa'nın Dassault Aviation firması arasındaki iş payı anlaşmazlığı nedeniyle durdu. Ayrıca, Fransa'nın nükleer kapasiteli ve uçak gemisi uyumlu bir jet ihtiyacı varken, Almanya'nın böyle bir gereksinimi olmaması da farklılıkları derinleştirdi. Nisan ayında arabuluculuk çabalarının başarısız olmasının ardından, Alman iş gazetesi Handelsblatt'a göre Başbakan Merz, 6 Haziran'da Macron'a iki ülkenin ortak bir savaş uçağı inşa etmeyeceğini bildirdi. İki ülke hala FCAS'ın muharebe bulutunu (uçakları, dronları ve uyduları birbirine bağlayan dijital ağ) ortaklaşa geliştirmeye devam ediyor. Dassault şimdi Fransa'nın bir sonraki savaş uçağı üzerinde tek başına çalışırken, Airbus'ın ayrı bir Alman programına liderlik etmesi bekleniyor. Her iki jetin de 2040'ların başında hizmete girmesi planlanıyor.
Geniş Kapsamlı İngiltere-Almanya İş Birliği
Ziyaret sırasında iki lider, hibrit tehditlerle mücadele etmek üzere yeni bir ortaklık da başlattı ve Temmuz 2025'te imzalanan İngiltere-Almanya Kensington Antlaşması'nı onayladı. Bu antlaşma savunma, güvenlik, bilim, teknoloji ve ekonomik büyüme alanlarında iş birliğini kapsıyor. Başbakan Burnham, her iki ülkenin de demokratik süreçlere müdahale de dahil olmak üzere düzenli olarak hibrit saldırılarla karşı karşıya kaldığını ve bunlarla birlikte mücadele etmenin mantıklı olduğunu vurguladı. Bu ziyaret, İngiltere'nin Eylül 2026'da Almanya'nın Ukrayna'ya tedarik için kullanılan bir yük merkezi olan Leipzig Havalimanı'ndaki drone saldırısı nedeniyle üst düzey bir Rus diplomatı çağırmasının ardından gerçekleşti. Burnham ayrıca, yıl sonuna doğru yapılması beklenen bir İngiltere-AB zirvesinde Avrupa Birliği ile daha derin iş birliğine kararlı olduğunu da belirtti. Merz'e göre Almanya, İngiltere'yi bloğa yaklaştırmak için elinden geleni yapacaktı.
