Havacılık ve savunma sanayiinin önde gelen aktörlerinden Lockheed Martin, savaş uçağı üretiminde kritik öneme sahip skandiyum tedarikinde dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla önemli bir adım attı. Şirket, 4 Ağustos 2026 tarihinde, mineral geliştiricisi NioCorp Developments ile önümüzdeki on yıl boyunca yıllık 15 tona kadar skandiyum oksit satın alma potansiyelini içeren bağlayıcı olmayan bir mutabakat zaptı (MOU) imzaladığını duyurdu. Bu hamle, özellikle Çin'in ihracat kontrolleri ve küresel tedarik zincirindeki kırılganlıklar karşısında ABD'nin yerli hammadde kaynaklarını güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Stratejik Bir Metal: Skandiyumun Önemi
Skandiyum, havacılık endüstrisi için stratejik bir metal olarak öne çıkıyor. Alüminyuma binde bir oranında eklenmesiyle bile, malzemenin mukavemetini, korozyon direncini ve kaynaklanabilirliğini önemli ölçüde artırırken, ağırlıkta kayda değer bir artışa neden olmuyor. Bu özellikleri sayesinde skandiyum, uçak gövde yapıları ve eklemeli imalat (additive manufacturing) süreçleri için oldukça cazip hale geliyor. Ancak, skandiyum aynı zamanda dünyanın en küçük emtia pazarlarından birini oluşturuyor. Lockheed Martin Skunk Works teknoloji yol haritaları başkan yardımcısı Tyler Robinson, NioCorp'un yerli kaynak bulma ve alaşım geliştirme çalışmalarını takdir ettiklerini ve bu tedariki daha geniş alaşım geliştirme çabalarının bir parçası olarak değerlendirmeye devam edeceklerini belirtti.
NioCorp Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Mark Smith, bu anlaşmayı ABD'nin skandiyum tedarikinde Çin'e olan bağımlılığını azaltma argümanının güçlendiğinin bir kanıtı olarak yorumladı. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu'na (USGS) göre, 2025 yılında küresel skandiyum oksit tüketimi 60 ton iken, üretim yaklaşık 80 ton olarak gerçekleşti ve Çin bu alanda lider üretici konumundaydı. Aynı yıl ABD'de ticari olarak skandiyum çıkarılmadı veya geri kazanılmadı, bu da ülkeyi tamamen ithalata bağımlı hale getirdi. ABD'nin 2021-2024 yılları arasındaki skandiyum oksit ithalatının %89'u Japonya'dan (Filipin kaynaklı) gelirken, sadece %11'i doğrudan Çin'den sağlandı. Ancak Çin'in küresel üretim ve rafinajdaki hakimiyeti, diğer havacılık metallerinde olduğu gibi, dolaylı bir kaldıraç etkisi yaratıyor.
Yerli Üretim Çabaları ve Finansman Zorlukları
NioCorp ile Lockheed Martin arasındaki mutabakat zaptı, 23 Ekim 2025'te duyurulan ortak geliştirme programının bir uzantısı niteliğinde. Bu program kapsamında NioCorp ve Skunk Works, savaş uçakları için prototip alüminyum-skandiyum alaşım bileşenleri üretiyor. Bu çalışmalar, ABD Savunma Bakanlığı'nın Savunma Üretim Yasası'nın III. Başlığı kapsamında NioCorp'un iştiraki Elk Creek Resources Corp'a 5 Ağustos 2025'te verdiği 10 milyon dolarlık bir ödülle destekleniyor.
NioCorp, Şubat 2026'da Elk Creek maden portalının inşaatına başlamış olsa da, projenin tamamı henüz tam olarak finanse edilmiş veya üretime geçmemiş durumda. Şirket, ABD İhracat-İthalat Bankası'ndan 800 milyon dolara kadar borç finansmanı sağlamaya çalışıyor. 2023'te sunulan bu başvuru, halen durum tespiti ve nihai onaya tabi. NioCorp, Lockheed Martin'e tedarik sağlamak için rekabet eden tek geliştirici değil. Ekim 2025'te Avustralyalı Sunrise Energy Metals de Lockheed Martin'e, Syerston projesinden ilk beş yıllık üretim süresince yıllık 15 tona kadar skandiyum oksit satın alma opsiyonu tanımıştı. Ancak bu düzenleme de koşullu ve Syerston projesi henüz üretime başlamadı.
Çin, 4 Nisan 2025 tarihinde skandiyum metali, alaşımları, oksitleri ve bileşiklerini ihracat lisansına tabi tutarak, bu stratejik metaller üzerindeki kontrolünü artırdı. Bu durum, ABD Hava Kuvvetleri'nin F-15EX ve F-16 motor üretiminde hammadde tedarik zincirindeki
