ABD'nin Colorado eyaletine bağlı Pagosa Springs kentinde, 27 Aralık 2024 tarihinde Stevens Field Havalimanı'nda yaşanan olayda, aşırı yüklü ve kanatları karla kaplı bir Cessna 560 Citation V tipi iş jeti, kalkış sırasında havalanamayarak pistten çıktı. Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu (NTSB) tarafından yayımlanan nihai rapora göre, N753MB tescilli uçakta bulunan iki pilot, sekiz yolcu ve üç köpekten oluşan toplam on kişi kazadan yara almadan kurtulurken, uçağın ciddi hasar gördüğü belirtildi.
Kalkış Performansını Etkileyen Kritik Faktörler
NTSB raporu, kazaya yol açan birden fazla kritik faktörü detaylandırdı. Cessna 560, 01 numaralı pistten kalkış için hızlanırken 96 knotluk karar hızına (V1) ve 103 knotluk dönüş hızına (Vr) ulaştı. Ancak pilot, kumanda kolunu tamamen geriye çekmesine rağmen uçağın burnunu kaldıramadı. Bunun üzerine pilot, uçak 120 knot hıza ulaştığında kalkışı iptal etti. Maksimum frenleme ve tam ters itki uygulanmasına rağmen uçak pistin sonundan çıktı ve yaklaşık 500 feet ilerledikten sonra çim alanda durabildi. Bu olay sonucunda uçağın her iki kanadı da ciddi şekilde hasar gördü.
Yapılan incelemelerde, uçağın kalkış ağırlığının pilot tarafından yaklaşık 15 bin 700 libre olarak hesaplandığı, ancak yolcu ve bagaj ağırlıklarının gerçekte daha fazla olması nedeniyle uçağın gerçek kalkış ağırlığının yaklaşık 16 bin 502 libre olduğu tespit edildi. Bu durum, uçağın izin verilen azami kalkış ağırlığının yaklaşık 800 libre üzerinde bir yükle kalkışa başladığını gösterdi. Ayrıca, ağırlık merkezinin ön sınıra yakın olduğu ve uçağın operasyonel zarfın dışında kaldığı değerlendirildi. Pilotun yolcu ve bagaj yükünü yaklaşık 1.285 libre olarak hesaplamasına karşın, gerçek yükün yaklaşık 2.154 libre olduğu belirlendi.
Kazanın bir diğer önemli nedeni ise uçağın kanatlarında kalan kar oldu. Havalimanında uçakların buz ve kar temizliğini yapabilecek bir sistem bulunmadığı, yer personelinin kalkış öncesinde kanatlardaki karı üç kez fırçayla temizlediği ancak havalimanı güvenlik kameralarının son temizlikten sonra dahi kanatlarda kar bulunduğunu gösterdiği belirtildi. Kar yağışının uçağın yolcuları aldığı sırada devam ettiği ve kalkış için beklediği süre içerisinde arttığı, son kar temizleme işlemi ile kalkış arasında yaklaşık 20 dakika geçtiği kaydedildi. NTSB, pilotun uçuş öncesi kontrol sırasında kanatlarda yalnızca sıvı bulunduğunu düşünmesine rağmen, görüntülerin kanatlarda kar birikintisi olduğunu ortaya koyduğunu ve uygun şekilde temizlenmeyen karın kaldırmayı azaltarak uçağın kalkış performansını olumsuz etkilediğini değerlendirdi.
Pilot Yeterlilikleri ve Uçuş Öncesi Planlama Hataları
NTSB raporunda, uçuş ekibinin gerekli tüm yetkinliklere sahip olmadığı da vurgulandı. Kaptan pilotun Cessna 560 için tip yetkisi bulunmasına rağmen uçağı tek pilotla işletmeye yönelik gerekli yeterliliğe sahip olmadığı ve uçağın zaten tek pilot operasyonu için sertifikalı olmadığı belirtildi. Yardımcı pilotun ise Cessna 560 için gerekli tip yetkisine sahip olmadığı belirlendi. Ayrıca, iki pilotun daha önce birlikte uçmadığı da raporda yer aldı. NTSB, her iki pilotun da söz konusu uçuş için gerekli pilot lisans ve yetkinliklerine sahip olmadığını değerlendirdi.
NTSB, kazanın temel nedenini pilotun yetersiz uçuş öncesi planlama, yetersiz kontrol ve karar verme süreci olarak belirledi. Bu durumun, uçağın sertifikalı azami kalkış ağırlığının üzerinde ve karla kirlenmiş kanatlarla kalkış girişiminde bulunulmasına yol açtığı ifade edildi. Uçağın dönüş hızını aşmasına rağmen havalanamaması üzerine kalkışın iptal edilmesinin pist dışına çıkılmasıyla sonuçlandığı belirtildi. Pistin kar nedeniyle ıslak olması da kalkışın iptal edilmesinin ardından uçağın durması için gereken mesafenin artmasına katkıda bulundu. Uçağın Teksas merkezli Metroplex Flight Services tarafından yönetildiği, işletmenin uçağın dry lease kapsamında kullanıldığını belirtirken, pilotların seçimi ve görevlendirilmesi konusunda soruşturma sırasında farklı beyanlar ortaya çıktığı kaydedildi.
