Romanya Savunma Bakanlığı (MApN), devlete ait uçak üreticisi Avioane Craiova tarafından modernize edilen ilk iki IAR-99 SM jet eğitim uçağını teslim aldı. 16 Kasım 2026 tarihinde Craiova'da gerçekleşen bu teslimat, orijinal sözleşme süresinden iki yıldan fazla bir gecikmeyle tamamlandı. Bakanlık tarafından yapılan resmi açıklama, Romanya Hava Kuvvetleri'nin F-16 pilotları için ileri seviye jet eğitim kapasitesini güçlendirme yolunda kritik bir adım olarak değerlendirildi.
Modernize edilmiş IAR-99 SM uçakları, Romanya'nın büyüyen F-16 filosuna geçiş yapacak pilotların ileri seviye eğitiminde temel rol üstlenecek. Bu jetler, ikincil bir yakın hava desteği kabiliyetini de muhafaza ediyor. Boboc'taki "Aurel Vlaicu" Hava Kuvvetleri Uygulama Okulu'nda konuşlandırılacak uçaklarla, "Henri Coandă" Hava Kuvvetleri Akademisi'nden mezun sayısına bağlı olarak, her yıl 25 ila 40 pilotun F-16 operasyonlarına hazırlanması hedefleniyor.
Modernizasyon Programındaki Gecikmeler ve Tarihsel Bağlam
IAR-99, 1980'lerde Avioane Craiova tarafından geliştirilen, Romanya tasarımı çift koltuklu, ses altı bir jet eğitim ve hafif taarruz uçağıdır. Prototipi ilk uçuşunu Aralık 1985'te gerçekleştirmiş ve 1988 yılında Romanya Hava Kuvvetleri envanterine girmiştir. Daha önceki bir modernizasyon olan IAR-99 Șoim (Şahin) versiyonu, MiG-21 LanceR'a geçiş yapacak pilotların eğitimi için uyarlanmıştı.
Mevcut SM (Standard Modernizat) konfigürasyonuna yönelik modernizasyon, yükseltilmiş aviyonik sistemler, yeni bir silah sistemi entegrasyonu ve uçak gövdelerinin hizmet ömrünü uzatacak bakım çalışmalarını kapsıyor. KDV hariç 275 milyon lei (yaklaşık 57 milyon dolar) değerindeki sözleşme, Ağustos 2020'de imzalanmış ve çalışmaların 2024 yılına kadar tamamlanması planlanmıştı. Ancak Avioane Craiova, ekipman ve bileşen tedarikinde yaşanan zorluklar nedeniyle gecikmelerle karşılaştı. Şirket, aviyonik sistemlerin tedariki konusunda İsrailli Elbit Systems ile anlaşma sağlamıştı. Rumen haber ajansı AGERPRES'e göre, uygun hava koşulları sağlanması halinde üçüncü bir uçağın Kasım 2026 sonuna kadar teslim edilebileceği belirtilirken, kalan yedi uçağın ise 31 Aralık 2027 tarihine kadar teslim edilmesi bekleniyor.
Romanya'nın Hava Gücünü Güçlendirme Stratejisi
Modernize edilmiş IAR-99 SM eğitim uçaklarının filoya katılımı, Romanya'nın hızla büyüyen F-16 filosuna yönelik pilot eğitim altyapısını güçlendirme stratejisinin önemli bir parçasıdır. Ülkenin F-16 gücü, Portekiz ve Norveç'ten tedarik edilen ikinci el savaş uçakları üzerine inşa edilmiştir. Kasım 2025'te Hollanda, Fetești'deki Avrupa F-16 Eğitim Merkezi'nde kullanılan 18 adet F-16'yı resmen Romanya'ya devrederek bu genişlemeye katkıda bulunmuştur. Romanya, mevcut filosunu güçlendirmekle kalmayıp, beşinci nesil F-35A savaş uçaklarını da envanterine katmaya hazırlanıyor. Kasım 2024'te 32 adet F-35 savaş uçağı tedariki için anlaşma imzalanmış olup, ilk teslimatların 2031 yılında yapılması bekleniyor. IAR-99 SM'lerin F-16 pilot eğitimindeki rolü, Romanya'nın hem mevcut operasyonel ihtiyaçlarını karşılaması hem de gelecekteki modern hava gücü hedeflerine ulaşması açısından stratejik bir öneme sahiptir.


