İsveçli havacılık ve savunma şirketi Saab, İsveç Hava Kuvvetleri için geliştirilen ilk GlobalEye havadan erken uyarı ve kontrol (AEW&C) uçağı S 106'yı, 15 Ekim 2026 tarihinde Linköping tesislerinde kamuoyuna tanıttı. Bu önemli gelişme, İsveç'in savunma yeteneklerini modernleştirme çabalarının bir parçası olarak öne çıkarken, GlobalEye platformunun NATO genelindeki stratejik önemini de bir kez daha gözler önüne serdi.
Bombardier Global 6000 iş jeti platformu üzerine inşa edilen GlobalEye, Saab'ın Erieye Genişletilmiş Menzil radarı ile diğer aktif ve pasif sensörleri entegre ederek üstün bir gözetleme kabiliyeti sunuyor. Saab tarafından belirtilen bilgilere göre, Erieye Genişletilmiş Menzil radarı 550 kilometrenin üzerinde bir menzile sahip. İsveç Hava Kuvvetleri Komutanı Jonas Wikman, sistemin kendilerine "birkaç alanda tespit etme, anlama ve hareket etme yeteneğimizi güçlendiren gerçek bir çoklu alan kabiliyeti" sağladığını ifade etti. S 106 olarak adlandırılan uçak, ilk uçuşu ve 2027'de planlanan teslimatı öncesinde kapsamlı test ve doğrulama süreçlerinden geçecek.
İsveç'in Filo Yenileme ve Uluslararası İş Birliği Stratejisi
İsveç'in GlobalEye tedariki, ülkenin Ukrayna'ya yaptığı savunma yardımlarıyla da yakından ilişkili. İsveç hükümeti, Mayıs 2024'te Saab 340 tabanlı ASC 890 gözetleme uçaklarını Ukrayna'ya bağışlama kararı almıştı. Bu transferin kendi savunma kapasitesini geçici olarak azaltacağını kabul eden İsveç, bu kaybı ek GlobalEye uçakları tedarik ederek ve ilk iki uçağın teslimatını hızlandırarak telafi etme sözü vermişti. İsveç Savunma Malzemeleri İdaresi (FMV), ilk iki GlobalEye uçağı için 30 Haziran 2022'de yaklaşık 7.3 milyar İsveç Kronu (o dönemde 673 milyon dolar) değerinde bir sözleşme imzalamıştı. Ardından, 27 Haziran 2024'te üçüncü bir GlobalEye için yaklaşık 2.6 milyar İsveç Kronu (o dönemde 245 milyon dolar) değerinde bir opsiyon kullanıldı ve bu uçağın 2029'a kadar teslim edilmesi planlandı. Ukrayna Savunma Bakanlığı, İsveç'ten tedarik edilen ASC 890'ların Mart 2026'da ilk muharebe görevlerini gerçekleştirdiğini Eylül 2026'da teyit etmişti.
GlobalEye platformu, uluslararası alanda da ilgi görüyor. Hollanda, 10 Eylül 2026'da Stockholm ile bir niyet mektubu imzalayarak bir GlobalEye uçağı edinme niyetini açıkladı. Bu düzenleme kapsamında, Hollanda'nın uçağı İsveç'in mevcut üç GlobalEye uçağıyla ortak bir havuzda kullanılacak. Hollanda Savunma Bakanlığı, kendi GlobalEye uçağının 2031'de teslim edilmesinden üç yıl önce, 2028'den itibaren İsveç uçaklarına erişim sağlayacağını belirtti. Bu iş birliği, Hollanda'ya kendi uçağını almadan önce operasyonel bir AEW&C kabiliyeti kazandırırken, her iki ülkenin eğitim ve sistem geliştirme konularında iş birliği yapmasına olanak tanıyacak.
NATO'nun AWACS Filosu İçin GlobalEye Seçeneği
Saab'ın GlobalEye platformu, NATO'nun yaşlanan Boeing E-3A Sentry AWACS filosunun yerini alabilecek güçlü bir aday olarak öne çıkıyor. Fransa, 30 Aralık 2025'te iki GlobalEye uçağı sipariş ederken, adı açıklanmayan bir Orta Doğulu müşteri de 27 Temmuz 2026'da iki adet sipariş verdi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 7 Temmuz 2026'da Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi Savunma Sanayii Forumu'nda, ittifakın E-3A filosunu değiştirmek üzere Saab ile 10 adede kadar GlobalEye uçağı için müzakerelere başlayacağını duyurdu. Bu çok uluslu tedarik, İsveç ve Fransa'nın ulusal siparişlerinden ve Hollanda'nın planladığı alımdan ayrı olarak yürütülecek olup, GlobalEye'ın NATO'nun gelecekteki havadan erken uyarı ve kontrol ihtiyaçları için kritik bir çözüm olabileceğini gösteriyor.
