Havacılık dünyasının önde gelen savunma ve havacılık şirketlerinden Saab, Kanada'ya Gripen E savaş uçaklarının ülke içinde üretilmesine yönelik kapsamlı bir plan sundu. Bu hamle, Ottawa'nın planladığı 88 adetlik F-35 filosunun büyüklüğü ve konfigürasyonu üzerindeki incelemelerini sürdürdüğü bir döneme denk geliyor. Saab, küresel ölçekte artan Gripen talepleriyle birlikte üretim kapasitesini önemli ölçüde artırma hedefiyle, Kanada'ya yalnızca uçak tedarikçisi olmanın ötesinde, stratejik bir ortaklık teklif ediyor.
Saab'dan Kanada'ya "Yüksek-Düşük Karışım" Teklifi ve Artan Üretim Hedefleri
İsveç'in Linköping kentindeki Malmen Hava Üssü'nde düzenlenen İsveç Hava Kuvvetleri'nin yüzüncü yıl hava gösterisi kapsamında 22 Ağustos 2026 tarihinde yapılan bir medya brifinginde konuşan Saab Başkanı ve CEO'su Micael Johansson, şirketin Kanada hükümetine yerel bir üretim hattının nasıl kurulabileceğine dair ayrıntılı bir yol haritası sunduğunu belirtti. Johansson, F-35'in özel yetenekleri ile Gripen'in yüksek kullanılabilirlik, daha küçük lojistik ayak izi ve geniş bir yelpazede havaalanı ve geçici üslerden operasyon yapabilme kabiliyetini birleştiren "yüksek-düşük karışım" olarak adlandırılan bir filo yapısının Kanada için ideal olacağını savundu. Saab, 2026 başından bu yana Kanada'ya karma filo konseptini sunarken, Johansson Mart 2026'da ilk Kanada yapımı Gripen'in beş yıl içinde üretilebileceğini ifade etmişti.
Saab'ın bu teklifinin arkasındaki temel motivasyonlardan biri, Gripen üretimini yaklaşık iki katına çıkarma hedefi. Şirketin 23 Nisan 2026 tarihli ilk çeyrek toplantısında Johansson, yıllık üretimin "yaklaşık 15 uçak" olduğunu belirtmiş ve yıllık 20 ila 30 uçaklık bir hedef koymuştu. 17 Temmuz 2026'daki ikinci çeyrek toplantısında ise bu hedefi "yıl boyunca 25 ila 30 arasında bir yer" olarak daraltarak, ana kısıtlamanın üretim alanı veya iş gücü yerine tedarik zinciri olduğunu vurguladı.
Bu üretim artışı hedefi, son dönemde artan taleplerle destekleniyor. Saab, 30 Haziran 2026 tarihinde Ukrayna için 16 adet Gripen E uçağı tedariki konusunda 24.6 milyar İsveç Kronu (yaklaşık 2.59 milyar ABD Doları) değerinde kesin bir sözleşme imzaladı. Bu uçakların teslimatlarının 2029 ve 2030 yıllarında yapılması planlanıyor. Ayrıca, İsveç'in 2027 yılından itibaren Ukrayna'ya devredilmesi beklenen eski C/D modellerinin yerine ek Gripen E jetleri sipariş etmesi bekleniyor. Bu gelişmelerin ardından 21 Temmuz 2026'da Brezilyalı Embraer ile bir ön anlaşma imzalanarak, Gripen montajının Gavião Peixoto'da İsveç üretim hattını tamamlayıcı nitelikte gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı.
Kanada'nın F-35 İncelemesi ve Saab'ın Genişleyen Teklifleri
Kanada, ABD ile yapılan anlaşma kapsamında ilk 16 adet F-35 uçağına olan bağlılığını sürdürse de, Ulusal Savunma Bakanlığı'nın 4 Şubat 2026 tarihli "Kanada'nın Gelecek Savaş Jeti Yeteneğini Sunmak" başlıklı raporunda, 88 uçaklık ve 27.7 milyar Kanada Doları (yaklaşık 20 milyar ABD Doları) değerindeki projenin hala gözden geçirildiği ve "karma savaş uçakları da dahil olmak üzere tüm seçeneklerin" değerlendirildiği belirtildi. Hükümet, bu incelemenin tamamlanması için henüz bir tarih belirlememiş olsa da, Kanada Kraliyet Hava Kuvvetleri (RCAF) CF-18 filosunu 2032 yılında emekliye ayırma hedefini koruyor.
Saab'ın Kanada'ya yönelik teklifi, sadece Gripen savaş uçaklarının tedarikinin ötesine geçiyor. Şirket, Mart 2026'da Kanada'nın İsveç'in altıncı nesil savaş hava teknolojileri geliştirme çalışmalarına katılabileceğini önerdi. Bu çalışmalar, insanlı uçaklar, otonom platformlar ve gelişmiş sensör teknolojilerini kapsıyor. Aynı ayın ilerleyen dönemlerinde Saab, Kanadalı yapay zeka şirketi Cohere ile GlobalEye uygulamalarını keşfetmek üzere bir anlaşma imzaladı. Bu işbirliği, görev desteği, bakım araçları ve bilgi işleme gibi alanları kapsıyor ve ortaklık duyurulduğunda ilk pilot projeler zaten belirlenmişti. Ayrıca, Kanada 27 Mayıs 2026 tarihinde gelecekteki havadan erken uyarı ve kontrol (AEW&C) kabiliyeti için Saab'ı tercih edilen tedarikçi olarak belirlemiş olsa da, şirket henüz GlobalEye sistemi için Kanada'dan kesin bir sipariş almadı.
