ABD yönetimi, Çin ile yürüttüğü ticaret müzakerelerinde önemli bir baskı unsuru olarak Amerikan havacılık tedarikçilerine olan bağımlılığını kullanma stratejisi izliyor. Reuters'ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre, ABD Ticaret Bakanlığı son haftalarda Çin'e gönderilecek uçak parçaları için ihracat lisanslarının verilme sürecini belirgin şekilde yavaşlattı. Bu hamle, küresel havacılık tedarik zincirlerinde yeni bir gerilimin sinyallerini verirken, özellikle Çin'in yerli uçak üreticisi COMAC ve ülkenin havayolu filoları üzerinde potansiyel etkiler yaratabilir.
Havacılık Sektörü Ticaret Kozuna Dönüşüyor
Washington'ın bu stratejik adımı, Çin'in ABD sanayisi için hayati önem taşıyan nadir toprak elementleri üzerindeki küresel hakimiyetine karşı bir müzakere kozu oluşturma arayışının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Otomotivden elektronik ve çip üretimine kadar birçok yüksek teknoloji sektöründe kullanılan bu elementler, ABD'nin kritik endüstrileri için vazgeçilmez nitelikte. ABD yönetimi, Pekin üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla havacılık sektöründeki tedarik zincirlerini de devreye sokabileceğini belirtiyor. Bu durum, ABD'nin havacılık motorları, parçaları ve sistemlerindeki teknolojik üstünlüğünü, Çin'in nadir toprak elementlerindeki güçlü konumuna karşı bir denge unsuru olarak kullanma çabasını ortaya koyuyor. İki ülke arasında Eylül sonunda ticaret ateşkesinin 10 Ocak 2027'ye kadar uzatılması ve bazı ürünlerde gümrük vergilerinin düşürülmesi kararlaştırılmış olsa da, nadir toprak elementleri, teknoloji ve pazar erişimi gibi başlıklardaki görüşmelerin devam edeceği biliniyor.
COMAC ve Çin Havayolları İçin Potansiyel Etkiler
Uygulamadan doğrudan etkilenebilecek başlıca şirketlerden biri, Çin'in devlet destekli uçak üreticisi COMAC olarak öne çıkıyor. Boeing 737 MAX ve Airbus A320neo ailelerine rakip olarak geliştirilen C919 tipi uçak, hala çok sayıda yabancı üreticiden sağlanan sistem ve parçalara bağımlı durumda. Özellikle uçağın motorunda, ABD'li GE Aerospace ile Fransız Safran'ın ortak girişimi CFM International tarafından üretilen LEAP-1C motorları kullanılıyor. ABD'nin daha önce de COMAC'a yönelik uçak motoru ve havacılık ekipmanı ihracatında lisans kısıtlamaları uyguladığı, ardından bazı izinleri yeniden verdiği biliniyor. Reuters'a göre, ABD Ticaret Bakanlığı şu anda COMAC'ın ihtiyaç duyduğu bazı parçalar için verilen izinlerin miktarını, şirketin yüksek miktarda stok oluşturmasını engelleyecek şekilde sınırlıyor. İncelenen düzenlemeler arasında iniş takımları ve diğer bazı uçak parçalarının ihracatına yönelik kısıtlamaların kolaylaştırılması da bulunuyor.
ABD'nin uçak parçası ihracatındaki bu yavaşlamanın etkisi sadece COMAC ile sınırlı kalmayabilir. Çinli havayolu şirketleri, filolarında Boeing ve Airbus tarafından üretilen çok sayıda uçağı işletiyor. Bu geniş filoların önemli bir bölümü, Amerikan üreticilerinin motorları, aviyonik sistemleri ve diğer kritik ekipmanlarını barındırıyor. Dolayısıyla, ihracat izinlerinin daha da sıkılaştırılması durumunda, Çinli havayolu şirketlerinin bakım ve yedek parça tedarik süreçlerinde ciddi aksaklıklar yaşama ihtimali bulunuyor. Öte yandan, Çin'in dünyanın en büyük havacılık pazarlarından biri olması nedeniyle, ABD'li üreticiler açısından da uzun vadede ticari riskler ortaya çıkabilir.
Şu anki gelişmeler, Çin'e yönelik kapsamlı bir uçak parçası ambargosuna işaret etmiyor. Temel uygulama, ihracat lisanslarının yavaşlatılması ve belirli ürün sevkiyatlarına ilişkin izinlerin daha kontrollü bir şekilde verilmesi olarak belirtiliyor. Bu durum, sivil havacılık sektörünün ABD-Çin arasındaki geniş kapsamlı ticaret müzakerelerinde yeni ve kritik bir pazarlık alanına dönüştüğünü gösteriyor. Washington'ın havacılık tedarik zincirleri üzerindeki kontrolü ile Pekin'in nadir toprak elementlerindeki hakimiyeti, iki ülke arasındaki ekonomik rekabette karşılıklı baskı araçları olarak stratejik önemini koruyor.
