ABD Adalet Bakanlığı, Çin tescilli bir Gulfstream G550 tipi iş jetinin mülkiyetinin devredilmesi talebiyle Kaliforniya'daki bir federal yargıca başvurdu. Söz konusu uçak, Mayıs 2026'da Alaska'da federal ajanlar tarafından ele geçirilmişti. Savcılar, ABD yapımı bu özel jetin, gerekli ABD izinleri olmaksızın Pekin'den Tahran'a uçtuğunu ve İran'da altı gün geçirdiğini iddia ediyor. Bu olay, ABD'nin ihracat kontrol yasalarının ve yaptırımlarının uluslararası havacılık üzerindeki etkilerini bir kez daha gündeme getirdi.
İran Seyahati ve İhlal İddiaları
28 Ekim'de sunulan sivil müsadere şikayetinde, söz konusu uçağın 2012 model Gulfstream G550, B-8259 tescilli ve Deer Jet (Beijing) Co., Ltd. şirketine kayıtlı olduğu belirtiliyor. Dosyaya göre, jet 13 Aralık 2024 tarihinde Tahran'a uçtu ve 19 Aralık'a kadar altı gün boyunca İran'da kaldı, ardından Pekin'e geri döndü. Hükümetin davasının merkezinde, Gulfstream'in Tahran'da geçirdiği bu altı günlük süre yer alıyor.
ABD Hazine Bakanlığı'nın o dönemde yürürlükte olan genel bir lisansı, belirli yabancı tescilli sivil uçakların diğer koşulları karşılamaları halinde İran'ı 72 saate kadar ziyaret etmesine izin veriyordu. Ancak savcılar, Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nin (OFAC) B-8259 için daha uzun bir kalış süresini hiçbir zaman onaylamadığını savunuyor. Ayrıca, savcılar uçuşun kendisinin de ABD onayı gerektirdiğini iddia ediyor. Gulfstream'in ABD'de üretilmiş olması nedeniyle, Çin'den İran'a yapılan bu uçuş, ABD ihracat kontrol yasaları uyarınca teknik olarak bir yeniden ihracat olarak kabul ediliyor. Şikayete göre, Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS) bu seyahat için hiçbir zaman bir lisans düzenlemedi.
Hukuki Süreç ve Uçağın Akıbeti
Federal ajanlar, Tahran'dan dönüşünden bir yıldan fazla bir süre sonra, 24 Mayıs 2026'da Anchorage'a indiğinde bir arama emriyle Gulfstream'e el koydu. Savcılar davayı açtığında ise jet, Virginia'da FBI'ın gözetimindeydi. Adalet Bakanlığı, mahkemeden, uçağa ilişkin hak iddia eden herkese, yargıç kimin tutacağına karar vermeden önce müsadereye itiraz etme fırsatı vermesini talep etti.
Eğer mahkeme müsadere talebini kabul ederse, ABD hükümeti Gulfstream'i satabilir veya resmi kullanım için alıkoyabilir. Adalet Bakanlığı'nın şikayetinde, jetle ne yapmayı düşündüğü belirtilmiyor. Bu dava, ABD'nin yaptırım politikalarının ve ihracat kontrol düzenlemelerinin, uluslararası özel jet operasyonları üzerindeki sıkı denetimini ve potansiyel hukuki sonuçlarını bir kez daha ortaya koyuyor.
