Havacılık sektörünü yakından ilgilendiren önemli bir gelişmeyle, ABD Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu (NTSB) tarafından yürütülen kapsamlı bir soruşturma, ülkedeki yangın söndürme operasyonlarında kullanılan onaylı bir kimyasalın, tek bir yangın sezonunda uçaklarda ciddi ve yaygın korozyona yol açtığını gözler önüne serdi. Bu endişe verici bulgular ışığında NTSB, 17 Kasım 2026 tarihinde, ABD Orman Hizmetleri'nin (US Forest Service) yangın geciktirici kimyasalların test ve onay süreçlerini acilen güçlendirmesi yönünde kritik bir çağrıda bulundu.
Hasarın Boyutu ve Etkilenen Uçaklar
NTSB'nin tespitlerine göre, Fortress North America tarafından üretilen Fortress FR-200 adlı yangın geciktirici ürün, kanat yapıları, kontrol kabloları, elektrik bağlantıları ve motorlar gibi hayati bileşenlerde ciddi hasara neden oldu. Ürün, aktif geciktirici tuzu olarak magnezyum klorür içeriyordu. US Forest Service, bu ürünü ve ilgili bir başka ürünü Aralık 2024'te onaylı listesinden çıkarmış olsa da, NTSB bu adımın, ürünlerin onaylanmasına olanak tanıyan test süreçlerindeki temel eksiklikleri gidermediğini vurguladı.
Soruşturma, iki yangın söndürme uçağını kapsadı: Montana merkezli Neptune Aviation Services'a ait bir BAe 146-200A ve Oregon merkezli Aero Air (Erickson Aero Tanker olarak yangın görevleri yürüten) tarafından işletilen bir MD-87. Her iki uçak da 2023 yılında Forest Service'in yeni onaylanan geciktiricinin mevcut bir ürünle birlikte nasıl kullanılabileceğini inceleyen bir deneme programına katılmıştı. Sezonun ilerleyen dönemlerinde, uçaklar FR-200 ile Perimeter Solutions tarafından üretilen fosfat bazlı Phos-Chek MVP-Fx ürününü dönüşümlü olarak kullandı.
MD-87 uçağında, korozyon kanadın ana yük taşıyıcı yapısının bir parçası olan kanat spar doubler'ının yarısından fazlasının kalınlığına nüfuz etti. Aero Air ayrıca 90'dan fazla elektrik bağlantısını, birkaç kontrol kablosunu ve gövdedeki yaklaşık 44 inçlik bir uzunlamasına yapısal elemanı değiştirmek zorunda kaldı. Müfettişler, deneme sırasında çift motorlu uçakta farklı zamanlarda kullanılan üç motorda da korozyon bulgularına rastladı. BAe 146 uçağında ise geciktirici tankının içinde önemli ölçüde korozyon tespit edildi. Deneme sırasında farklı ürün yüklemeleri arasında tankların yıkanması zorunlu tutulmadığı için, kalıntı kimyasalların karışmasına izin verildiği anlaşıldı. Sezon sonrası bakım çalışmaları hasarın boyutunu ortaya koydu ve Forest Service, korozyonun potansiyel bir kazaya yol açma riski nedeniyle Mart 2024'te NTSB'yi bilgilendirerek soruşturma talep etti.
Onay Sürecindeki Eksiklikler ve NTSB'nin Yeni Gereklilik Çağrısı
NTSB soruşturması, Forest Service'in onay sürecinin, kimyasalın gerçek operasyonel koşullar altında uçakları nasıl etkileyeceğini yeterince değerlendiremediğini ortaya koydu. Daha önce, magnezyum klorür bazlı benzer bir ürün olan Fortress FR-100'ün 2021 yılındaki değerlendirmesi sırasında da sorunlar yaşanmıştı. Operatörler, bu ürünün mevcut geciktiricilerle etkileşime girdiğinde korozyon ve tortu oluşumları bildirmesine rağmen, Forest Service ek korozyon testleri yapmadan 2023 denemesine devam etti.
FR-200, laboratuvar testleri ve fiberglas geciktirici tankına sahip tek motorlu bir hava tankeri kullanılarak yapılan saha değerlendirmesinin ardından Aralık 2022'de tam onay almıştı. Ancak NTSB, kalifikasyon testlerinin bireysel metal örneklerini incelediğini, uçaklarda bulunan metal kombinasyonlarını, bağlantı elemanlarını, birleşim yerlerini ve monte edilmiş yapıları yeterince temsil etmediğini belirtti. Sonraki testler, FR-200'ün tek başına korozyonu teşvik edebileceğini ve fosfat bazlı bir geciktirici ile karıştırıldığında bazı koşullar altında korozyonu yoğunlaştırabileceğini gösterdi.
Forest Service, FR-100 ve FR-200'ün yeterliliklerini Mayıs 2024'te askıya almış ve aynı yılın Aralık ayında onaylı listesinden çıkarmıştı. Fortress'in ana şirketi Compass Minerals, Mart 2024'te korozyon bulgularını kabul ederek güvenliğin öncelikli olduğunu ve ürünlerin Forest Service'in öngördüğü testleri geçtiğini belirtmişti. Mart 2025'te ise Compass, daha geniş bir maliyet azaltma programının parçası olarak Fortress North America'yı kapatacağını duyurdu.
NTSB, bu tür olayların tekrar yaşanmaması için Forest Service'in uçak korozyon uzmanları, operatörler ve üreticilerle iş birliği yaparak uçak yapısını ve geciktiricilerin karışım etkilerini daha iyi temsil eden testler geliştirmesini talep ediyor. Kurul ayrıca, bu testlerin kurumun kalifikasyon gerekliliklerine dahil edilmesini tavsiye etti.


