ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), dünya genelinde yaygın olarak kullanılan Boeing 737 Next Generation (NG) serisi uçaklara yönelik önemli bir güvenlik direktifi yayımlamaya hazırlanıyor. Bu yeni düzenleme, bazı 737 NG modellerinde otomatik gaz sisteminin (autothrottle) motorlar arasındaki güç farklılığına karşı devreye girmesini engelleyebilecek potansiyel bir arızanın tespit edilmesi üzerine alındı. Yaklaşık 300 ABD tescilli uçağı doğrudan etkileyecek olan bu direktif, operatörlerin belirli testleri tekrarlayan şekilde gerçekleştirmesini zorunlu kılıyor. FAA'nın 20 Kasım 2026 tarihinde yayımlanması ve 15 gün sonra yürürlüğe girmesi planlanan AD 2026-23-04 numaralı bu talimatı, havacılık güvenliği standartlarını bir kez daha ön plana çıkarıyor.
Otomatik Gaz Sistemindeki Kritik Güvenlik Açığı
Tespit edilen sorun, otomatik gaz sisteminin seyir halindeyken motorlar arasındaki itki farklılığını izleyen Cruise Thrust Split Monitor sisteminde kullanılması gereken spoiler konum verilerinin eksik veya hatalı olmasından kaynaklanıyor. Bu durum, sistemin motorlar arasındaki önemli bir güç farkını algılamasını ve otomatik gaz sistemini devre dışı bırakacak mekanizmayı çalıştırmasını engelleyebilir. FAA'nın değerlendirmesine göre, motorlar arasında belirgin bir itki farklılığı oluşmasına rağmen otomatik gaz sisteminin aktif kalması, uçağın beklenmedik bir şekilde yatış yapmasına yol açabilir. Bu tür bir senaryoda, pilotların durumu zamanında fark edip gerekli düzeltmeleri yapamaması halinde ciddi bir kontrol kaybı riski ortaya çıkabileceği belirtiliyor.
Bu potansiyel güvenlik riskinin ciddiyeti nedeniyle FAA, normalde uygulanan kamuoyu görüşü alma sürecini devre dışı bırakarak direktifi hızla yürürlüğe koyma kararı aldı. Direktif, Boeing 737-600, 737-700, 737-700C, 737-800 ve 737-900 modellerini kapsarken, daha yeni nesil olan Boeing 737 MAX uçakları bu düzenlemenin dışında tutuluyor.
Tekrarlanan Testler ve Önceki Benzer Direktifler
Yeni uçuşa elverişlilik direktifi kapsamında, ilgili uçak operatörlerinin dijital uçuş kontrol sisteminin yerleşik testlerini (built-in test) düzenli aralıklarla yapması gerekiyor. Bu testlerde herhangi bir başarısızlık tespit edilmesi durumunda, gerekli düzeltmelerin yapılması ve sistem testten başarıyla geçene kadar test işlemlerinin tekrarlanması zorunlu kılınıyor. Bu yaklaşım, potansiyel arızaların erken aşamada tespit edilerek giderilmesini ve uçuş güvenliğinin sürekli sağlanmasını hedefliyor.
FAA'nın bu adımı, havacılık sektöründe benzer güvenlik endişelerine karşı daha önce de proaktif davrandığını gösteriyor. Ekim 2022'de, Boeing 737 Classic ailesinin belirli 737-300, 737-400 ve 737-500 modelleri için de benzer bir sorun nedeniyle tekrarlanan testler zorunlu hale getirilmişti. O dönemde yayımlanan direktifte, arızalı bir spoiler sensörünün otomatik gaz sistemi bilgisayarı tarafından tespit edilemeyebileceği belirtilmişti. Yapılan incelemeler, sensör girişindeki veya bağlantı kablolarındaki arızaların belirlenebilmesi için bakım testlerinin önemini ortaya koymuştu. Bu testler aslında uçakların bakım el kitabında yer alsa da, 2022 düzenlemesiyle operatörlerin bunları tekrarlayan şekilde gerçekleştirmesi zorunlu hale getirilerek, arızaların gözden kaçmasının önüne geçilmesi amaçlanmıştı. FAA'nın bu yeni direktifi de aynı titiz güvenlik yaklaşımının bir devamı niteliğinde.


