Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan'a yönelik 24.3 milyar dolar değerindeki 48 adet F-35 Lightning II savaş uçağı satışında önemli bir adım attı. ABD Dışişleri Bakanlığı, 17 Eylül 2026 tarihinde Kongre'ye bu potansiyel anlaşmayı resmen bildirerek, Suudi Arabistan'ı Körfez bölgesinde bu gelişmiş gizli (stealth) uçağın ilk operatörü olmaya bir adım daha yaklaştırdı. Ancak bu gelişme, ABD istihbarat birimlerinin hassas teknolojinin Çin'in eline geçme riski konusundaki yeni uyarılarının gölgesinde gerçekleşti.
Çin ve İsrail Endişeleri Anlaşmayı Gölgede Bırakıyor
Washington'ın bu kararı, Suudi Arabistan'ın ABD askeri envanterindeki en hassas teknolojilerden bazılarını nasıl koruyacağına dair süregelen sorularla birlikte geldi. Yakın zamanda yayımlanan bir raporda detaylandırılan Savunma İstihbarat Ajansı (DIA) değerlendirmesi, Çin'in Suudi hava üslerine potansiyel erişimi ile birlikte, krallığın Çinli şirketler Huawei ve ZTE tarafından sağlanan telekomünikasyon ekipmanlarını kullanması hakkında endişeleri gündeme getirdi. Değerlendirmede, Washington ve Riyad'ın F-35 teknolojisini barındıran tesisleri yeterince güvence altına alıp alamayacağı sorgulanırken, Çin askeri ve istihbarat personelinin Suudi tesislerine erişimine getirilebilecek olası kısıtlamalar da incelendi. Bu konu, Körfez'e yapılan bir başka F-35 ihracat girişimini de daha önce karmaşık hale getirmişti; 2020 yılında Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) yapılması planlanan F-35 satışı, güvenlik koşulları ve Abu Dabi'nin Çin ile ilişkileri konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle durmuştu.
Anlaşmanın önündeki bir diğer önemli engel ise İsrail'den geliyor. Bölgedeki tek F-35 operatörü olan İsrail, aynı uçağın Suudi Arabistan'a tedarik edilmesinin, ABD yasalarının korunmasını şart koştuğu "niteliksel askeri üstünlüğünü" (QME) aşındırabileceği yönünde endişelerini dile getirdi. ABD Dışişleri Bakanlığı, Kongre bildiriminde bu potansiyel satışın bölgesel askeri dengeyi değiştirmeyeceğini belirtse de, kamuya açık belgede Çin ve İsrail ile ilgili endişeleri giderecek spesifik güvenlik önlemleri veya uçak konfigürasyonları hakkında herhangi bir açıklama bulunmuyor.
Suudi Arabistan'ın F-35 Paketi ve Gelecek
Önerilen 24.3 milyar dolarlık paket, ABD Hava Kuvvetleri tarafından da kullanılan, geleneksel kalkış ve iniş yapabilen (CTOL) 48 adet F-35 savaş uçağını ve bir yedek motor dahil 49 adet Pratt & Whitney F135-PW-100 motorunu kapsıyor. Ayrıca güvenli iletişim ve kriptografik ekipmanlar, elektronik harp veritabanı desteği, yedek parçalar, simülatörler, eğitim ve lojistik destek de paketin içinde yer alıyor. Ana yükleniciler olarak Lockheed Martin'in Fort Worth, Teksas'taki tesisi ve Pratt & Whitney Military Engines'in East Hartford, Connecticut'taki tesisi belirlendi. Dikkat çekici bir şekilde, bildirimde herhangi bir havadan havaya veya havadan karaya silah sistemi listelenmiyor. Mühimmatın eksikliği, Suudi Arabistan'ın müstakbel F-35 filosunu nasıl silahlandırmayı planladığına dair tam bir resim sunmuyor. Riyad, Washington'dan ayrı silah alımları da gerçekleştirmekte olup, 4 Eylül 2026 tarihinde bildirilen 5 milyar dolarlık Müşterek Doğrudan Taarruz Mühimmatı (JDAM) paketi buna bir örnektir; ancak bu işlem F-35 teklifinden ayrıdır ve yeni savaş uçaklarında hangi silahların kullanılabileceğini belirlememektedir.
Bu bildirim, satış sürecinde atılan son adım olsa da, henüz Suudi Arabistan tarafından herhangi bir F-35 siparişi imzalanmadı. Teslimat takvimi belirtilmeyen uçakların üretimi ve teslimatı yıllar sürecektir. Nihai sözleşme değerinin de 24.3 milyar dolarlık tahminden farklı olabileceği belirtiliyor. Bu süreçte Suudi Arabistan, Washington'ın Şubat 2026'da 3 milyar dolarlık destek paketini onayladığı mevcut F-15 filosuna güvenmeye devam edecek. Suudi Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin F-15'leri aktif olarak muharebe operasyonlarında yer alırken, 16 Eylül 2026 tarihinde Husi hareketi, Yemen'in Marib Valiliği üzerinde bir Suudi Kraliyet Hava Kuvvetleri F-15'ini düşürdüğünü iddia etmişti.
