Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, Fransa ile ortaklaşa yürütülen ve Avrupa'nın gelecekteki hava muharebe yeteneklerinin belkemiği olması beklenen Gelecek Muharebe Hava Sistemi (FCAS) projesinin, endüstriyel anlaşmazlıklar ve sözleşmesel yetersizlikler nedeniyle başarısız olduğunu duyurdu. 9 Kasım 2026 tarihinde Berlin'de düzenlenen Franco-Alman Parlamenter Meclisi'ndeki bir oturumda konuşan Pistorius, projenin başlangıcında "fazla ideoloji" ve "yetersiz sözleşme detayları" ile yola çıkıldığını vurguladı. Bakan, projenin çöküşünden hükümetleri değil, anlaşmaya varamayan sanayi ortaklarını sorumlu tuttu.
FCAS'ın Çöküşünün Perde Arkası: Endüstriyel Sürtüşmeler
FCAS projesinin akıbeti, yıllardır süregelen endüstriyel anlaşmazlıkların gölgesinde şekillendi. Yeni Nesil Savaş Uçağı (NGF) için ana yüklenici olarak belirlenen Dassault Aviation ile Alman ve İspanyol sanayisini temsil eden Airbus arasındaki sürtüşmeler, projenin ilerleyişini sekteye uğrattı. Haziran 2019'da açıklanan ilk sanayi anlaşması, net bir yönetim yapısı ve fikri mülkiyet haklarının adil paylaşımını öngörse de, İspanya'nın Aralık 2020'de projeye dahil olmasıyla gerilim arttı. Dassault CEO'su Éric Trappier, şirketinin savaş uçağı geliştirmesinde etkin kontrole sahip olması gerektiğini savunurken, Airbus ve Alman sanayisi karar alma yetkilerini kısıtlayacak düzenlemelere karşı çıktı. Ayrıca, Fransa'nın uçak gemisi ve nükleer kapasiteye sahip bir savaş uçağına ihtiyaç duyması gibi farklı operasyonel gereksinimler de taraflar arasında uzlaşmayı zorlaştırdı. Almanya, bu anlaşmazlıkların ardından Haziran 2026'da ortak NGF projesinden çekildi. Alman Dış İlişkiler Konseyi'nden Emil Archambault ise Temmuz 2026'da yayımladığı bir raporda, anlaşmazlıkların yıllarca sürmesine yetersiz siyasi yönlendirmelerin neden olduğunu belirtmişti.
Almanya'nın Alternatif Arayışları ve Japonya'nın Çekinceleri
FCAS'tan ayrılan Almanya, gelecekteki savaş uçağı ihtiyacını karşılamak üzere yeni seçenekleri değerlendiriyor. Pistorius, İngiltere, İtalya ve Japonya liderliğindeki Küresel Muharebe Hava Programı (GCAP) projesinin Almanya için bir seçenek olmaya devam ettiğini doğruladı. Ancak, GCAP ortaklarının anlaşmalarını yıllarca müzakere ettiğini ve Almanya'nın katılımının bu süreci uzatabileceği uyarısında bulundu. Almanya ayrıca, Airbus liderliğindeki ve Hensoldt, MTU Aero Engines gibi yedi Alman havacılık ve savunma şirketini içeren Team Gen 6 girişimini de inceliyor. Pistorius, 7 Kasım 2026'da Funke Medya Grubu'na verdiği röportajda, Almanya'nın her iki seçeneği de değerlendirdiğini ve 2027'nin ilk çeyreğinde bir karar vermeyi hedeflediğini belirtti. Airbus liderliğindeki seçeneğin 2040'ların başında operasyonel bir savaş uçağı hedeflediği ifade edildi.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, 8 Ekim 2026'da yaptığı açıklamada, İngiltere'nin Almanya'nın GCAP'a katılımına açık olduğunu ve Airbus'ın BAE Systems ile olası bir rol için görüşmelere hazırlandığını bildirdi. Ancak Japonya, Almanya'nın katılımına daha temkinli yaklaşıyor. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, 28 Ekim 2026'da Şansölye Friedrich Merz'in Tokyo ziyaretinde, Almanya'nın katılım olasılığını gündeme getirmesine rağmen GCAP'tan bahsetmekten kaçındı. Jiji Press'e göre, Japon yetkililer Almanya'nın katılımının geliştirme sürecini geciktirebileceğinden ve Japonya'nın F-2 savaş uçaklarını değiştirmeye başlayacağı 2035 hizmete giriş hedefini tehlikeye atabileceğinden endişe ediyor. Japonya Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi de 2 Kasım 2026'da yaptığı açıklamada, ek bir ortağın geliştirme takvimi ve savunma sanayii üzerindeki etkisi dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu durum, Almanya'nın GCAP'a katılımının, FCAS'ı sona erdiren benzer endüstriyel ve sözleşmesel anlaşmazlıkları yeniden canlandırabileceği endişesini doğuruyor.
Fransa Kendi Ulusal Savaş Uçağı Projesine Hız Veriyor
Fransa Silahlı Kuvvetler Bakanı Catherine Vautrin ise FCAS projesine farklı bir bakış açısı sundu ve projeyi bir başarısızlık olarak nitelendirmeyi reddetti. Vautrin, tamamlanan çalışmaların, özellikle uçakları, dronları ve diğer askeri platformları birbirine bağlaması amaçlanan muharebe bulutu gibi ağa bağlı muharebe yetenekleri üzerinde ortakların iş birliğine devam etmesine olanak sağlayacağını savundu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 17 Temmuz 2026'da ortak uçak ve motor projelerinin durduğunu, ancak diğer sistemler üzerindeki iş birliğinin devam edeceğini doğrulamıştı. Fransa, o tarihten bu yana ulusal savaş uçağı geliştirme çalışmalarına hız verdi. 2027 yılı savunma bütçesi taslağı, 2027'de başlayacak ikinci bir NGF gösteri aşamasını ve ardından 2029'da tam ölçekli geliştirmeyi öngörüyor. Dassault CEO'su Éric Trappier, bir gösteri uçağının 2031 veya 2032'de uçabileceğini belirtti. Ortak savaş uçağının kaybına rağmen, daha geniş FCAS mimarisinin hayatta kalıp kalamayacağı belirsizliğini koruyor, özellikle de Fransa ve Almanya'nın potansiyel olarak farklı sistemler ve operasyonel gereksinimlerle ayrı uçaklar peşinde koşması bu belirsizliği artırıyor. Vautrin, Avrupa savunma tedarikinde yerel sanayi yeteneklerine öncelik verilmesi gerektiğini de vurgulayarak, AB fonlarının Avrupa dışında harcanmasının mevcut bağımlılıkları derinleştireceği uyarısında bulundu. Savaş uçağı programının çöküşüne rağmen, Fransa ve Almanya nükleer caydırıcılık konusunda da daha yakın iş birliği yapmayı sürdürüyor. Vautrin, Paris'in Mart 2026'da açıklanan Cumhurbaşkanı Macron'un ileri caydırıcılık girişimine Avrupalı ortakları dahil etme teklifini hatırlattı. Pistorius bu teklifi memnuniyetle karşılamakla birlikte, ABD'nin Avrupa'nın başlıca nükleer müttefiki olduğunu ve Fransız nükleer silahlarının kontrolünün münhasıran Fransızların elinde kalacağını vurguladı.
