Küresel havacılık sektörü, yeni uçak teslimatlarında ciddi ve uzun süreli bir kıtlıkla karşı karşıya. Havacılık analiz şirketi Cirium'un 13 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı yıllık filo tahmin raporuna göre, motor tedarikindeki aksaklıklar, tedarikçi darboğazları ve sertifikasyon süreçlerindeki gecikmeler, üretimi kısıtlamaya devam edecek ve bu durum en az 2030 yılına kadar sürecek. Bu öngörü, havayollarının filo genişletme ve yaşlanan uçaklarını yenileme çabalarını sekteye uğratıyor.
Tedarik Zinciri Baskısı ve Artan Maliyetler
Cirium'un raporu, üreticilerin 2020'li yılların geri kalanında havayollarının talebini karşılayamayacağını belirtiyor. Cirium Ascend Consultancy Küresel Başkanı Stephen Burnside, "Uzun vadeli uçak talebi güçlü kalmaya devam ediyor, ancak büyüme hızı giderek sektörün teslimat yapabilme yeteneğine bağlı" açıklamasında bulundu. Şirket, 2026 ile 2045 yılları arasında yaklaşık 43.000 yeni ticari yolcu ve kargo uçağı teslimatı yapılacağını ve bu teslimatların 2026 fiyatlarıyla 3,2 trilyon dolar değerinde olacağını tahmin ediyor. Bu yeni nesil jet ve turboprop uçaklar, havayollarının filolarını genişletmesine ve eskiyen uçakları değiştirmesine olanak tanıyacak.
Ancak, Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından Haziran 2026'da yapılan bir açıklamaya göre, havayolları bekledikleri 5.000'den fazla yakıt verimli uçağı henüz teslim alamadı. Bu durum, yedek uçakların yetersizliği nedeniyle havayollarını eski uçaklarını daha uzun süre operasyonda tutmaya zorluyor. Bu da bakım maliyetlerinin artmasına ve daha yüksek kiralama ücretleri ödenmesine yol açarken, yeni nesil uçakların sağlayacağı düşük yakıt maliyetlerinden de mahrum kalınmasına neden oluyor.
Filo Yaşı Rekor Seviyede, Sektör Çağrı Yapıyor
IATA, sektördeki sipariş birikiminin 18.000 uçağı aştığını ve küresel filo yaş ortalamasının rekor seviyede 15,2 yıla ulaştığını bildirdi. Birlik, tedarik zinciri aksaklıklarının 2025 yılında havayollarına en az 11 milyar dolara mal olduğunu ve artan yakıt fiyatlarının bu yükü daha da ağırlaştırdığını tahmin ediyor. Ayrıca, motor dayanıklılığı sorunları, yedek parça kıtlığı ve sınırlı bakım kapasitesinin de operasyonları olumsuz etkilediği belirtiliyor. IATA, üreticilere gecikmeler hakkında daha erken uyarılar sağlamaları ve havayollarına onaylı parça ve onarım hizmetleri için daha fazla seçenek sunmaları çağrısında bulundu.
Tüm bu baskılara rağmen Cirium, küresel yolcu filosunun 2045 yılına kadar 50.000 uçağı aşmasını bekliyor. Şirket, yüksek yakıt maliyetleri, jeopolitik çalkantılar ve ticari belirsizliklerin havayollarının genişleme planlarını değiştirebileceğini kabul etmekle birlikte, yeni uçaklara olan talebin sürdürülebilirliğini koruyacağını öngörüyor. Bu durum, sektörün uzun vadeli büyüme potansiyelini koruduğunu ancak kısa ve orta vadede ciddi tedarik zorluklarıyla mücadele edeceğini gösteriyor.
