İngiltere, Ukrayna'nın hava savunma kabiliyetlerini güçlendirmek amacıyla önemli bir adım atarak, 16 adet Saab Gripen E savaş uçağının tedariki için 300 milyon Euro (yaklaşık 345 milyon dolar) finansman desteği sağlayacağını taahhüt etti. Bu taahhüt, İngiltere Başbakanı Keir Starmer tarafından 16 Temmuz 2026 tarihinde Kiev'e yaptığı ziyaret sırasında, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile gerçekleştirdiği görüşme sonrası duyuruldu. İngiltere, bu uçakların Ukrayna'ya ulaştırılması ve operasyonel hale getirilmesi sürecinde İsveç ile yakın işbirliği içinde olacağını belirtti.
Ukrayna Hava Kuvvetlerine Kapsamlı Destek
Açıklanan finansman paketi, sadece uçak alımını değil, aynı zamanda Ukraynalı pilot ve mühendisler için kapsamlı eğitim programlarını, simülatör tedarikini, yedek parça ve savaş uçaklarının etkin bir şekilde işletilmesi ve idamesi için gerekli diğer ekipmanları da içeriyor. Başbakan Starmer, bu yatırımın "Ukrayna semalarına gelişmiş Gripen savaş jetlerini taşıyarak ülkenin savunma yeteneklerini güçlendireceğini" ifade ederken, aynı zamanda İngiltere'de binlerce nitelikli istihdama da destek olacağını vurguladı.
İngiliz hükümeti, Gripen uçaklarının üretimi sürecinin, Saab UK ve Leonardo UK gibi 50'den fazla İngiltere merkezli şirkette yaklaşık 5.000 kişiye istihdam sağladığını belirtti. Bu durum, savunma sanayii yatırımlarının ekonomik etkilerini de gözler önüne seriyor.
Gripen E: Ukrayna İçin Stratejik Seçim
Saab, Haziran 2026'da İsveç Savunma Malzemeleri İdaresi ile Ukrayna için belirlenen 16 adet Gripen E savaş uçağının tedariki konusunda yaklaşık 2.45 milyar dolar değerinde bir sözleşme imzalamıştı. Bu sözleşme kapsamında Saab'ın İsveç'e teslimatları 2029 ve 2030 yıllarında gerçekleşecek. İngiltere'nin sağladığı bu finansal destek, söz konusu uçakların Ukrayna'ya teslimatını ve operasyonel hale getirilmesini hızlandıracak kritik bir unsur olarak öne çıkıyor.
Gripen E, Saab'ın tek motorlu savaş uçağının en yeni versiyonu olup, hava-hava görevleri, kara hedeflerine taarruz ve keşif operasyonları gerçekleştirebilme yeteneğine sahip. İngiltere hükümeti, uçağın düşük bakım gereksinimleri ve küçük yer ekipleriyle operasyon yapabilme kabiliyetinin, Ukrayna'nın mevcut ihtiyaçları ve operasyonel koşulları için son derece uygun olduğunu belirtti.
Bu modern savaş jetlerinin, Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin geniş kapsamlı modernizasyon planının bir parçası olması bekleniyor. Halihazırda Sovyet tasarımı uçaklarla birlikte Lockheed Martin F-16 ve Dassault Mirage 2000 gibi Batı menşeli savaş uçaklarını da envanterinde bulunduran Ukrayna, bu adımla filosunu daha da çeşitlendirecek ve güçlendirecek.
İsveç ve Ukrayna arasında hava kabiliyetleri konusunda daha geniş bir işbirliğini kapsayan niyet mektubu Ekim 2025'te imzalanmıştı. Ukrayna, Mayıs 2026'da ilk etapta 20 adede kadar Gripen E/F uçağı satın alma niyetini açıklamış ve yeni jetlerin teslimatının 2030'dan önce başlamasını beklediğini belirtmişti. Ayrıca İsveç, Ukrayna'nın daha yeni Gripen E/F uçaklarını satın alma anlaşmasını tamamlaması halinde, mevcut filosundan 16 adede kadar daha eski Gripen C/D uçağını bağışlamayı planlıyor. İsveç, Ukraynalı pilot ve diğer personelin eğitimlerine 2026 yılında başlanabileceğini de ifade etmişti.
