İsveç hükümeti, Finlandiya'nın Rusya sınırındaki stratejik bölgelerde hava sahası güvenliğini artırmak amacıyla Finlandiya'ya askeri birlikler gönderme kararı aldı. Kamu yayıncısı Sveriges Television (SVT) tarafından 28 Ağustos 2026 tarihinde bildirilen bu gelişmeye göre, gönderilecek birimler arasında JAS 39 Gripen savaş uçakları da bulunuyor. Bu uçaklar, Finlandiya-Rusya sınırı boyunca riskli addedilen bölgelerde devriye görevleri icra edecek.
SVT'nin isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Finlandiya hükümeti İsveç'ten askeri destek talep etmiş ve Stockholm bu konuşlandırmayı onaylamıştır. Her ne kadar kuvvetin tam bileşimi henüz açıklanmasa da, iki ülkenin savunma bakanlarının açıklamaları operasyonun ilerlediğini teyit ediyor. İsveç Savunma Bakanı Pål Jonson, iki müttefikin Baltık bölgesinde ve NATO'nun doğu kanadında güçlü bir caydırıcılık ve savunma taahhüdünü paylaştığını belirtti. Finlandiyalı mevkidaşı Antti Häkkänen ise operasyonun NATO ile koordine edileceğini ve mevcut ikili hava ve deniz işbirliğini genişleteceğini ifade etti. Ancak her iki bakan da görevlendirilecek uçak veya gemi sayısı, operasyon üsleri, konuşlandırma tarihi veya görevin süresi hakkında detay vermedi.
İkili Mekanizma ve Önceki Gripen Görevleri
SVT'nin raporuna göre, Gripen savaş uçakları ve İsveç deniz kuvvetleri gemilerinin yakın zamanda Finlandiya'ya konuşlandırılması ve Rusya sınırındaki riskli bölgelerde devriye gezmesi bekleniyor. Gerekirse, İsveç Kara Kuvvetleri'ne ait insansız hava aracı (İHA) karşıtı birimlerin de sonbahar aylarında takviye olarak gönderilebileceği belirtildi. Bu konuşlandırma, İsveç ve Finlandiya arasındaki köklü bir ikili mekanizma kapsamında gerçekleştirilecek. İsveç'in 2020 tarihli İsveç ve Finlandiya arasında operasyonel askeri destek yasasına göre, İsveç savaş halinde olmadığı ve Finlandiya topraklarında silahlı bir çatışma yaşanmadığı sürece, hükümet Finlandiya'nın talebi üzerine İsveç kuvvetlerini Finlandiya topraklarının ihlalini önlemek amacıyla konuşlandırabilir. Bu mekanizma, Stockholm'ün Riksdag'da ayrı bir oylama yapmaksızın hareket etmesine olanak tanıyor.
JAS 39 Gripen jetleri daha önce 2025 yılında Polonya'daki Malbork'tan ve 2026 yılının Şubat ve Mart aylarında İzlanda'daki Keflavik'ten NATO görevleri için konuşlandırılmıştı. Bildirilen bu görev, İsveç savaş uçaklarını NATO'nun Rusya sınırındaki operasyonel bölgesel gözetim görevi için Finlandiya'ya yerleştirecek.
2026'daki Hava Sahası İhlalleri ve İHA Olayları
Finlandiya, 2026 yılı boyunca bir dizi hava sahası olayı kaydetti. 20 Ağustos'ta Finlandiya Savunma Bakanlığı, bir Rus Il-20 keşif uçağının Utö'nün güneyinde Finlandiya hava sahasına girdiğini iddia etti. Finlandiya Sınır Muhafızları'na göre, bu ihlal yaklaşık üç dakika sürmüş ve Finlandiya topraklarına dokuz kilometreden az bir mesafeye kadar uzanmıştır. Ayrıca, 15 Mayıs 2026'da bölgesel bir insansız hava aracı uyarısının ardından Helsinki-Vantaa Havalimanı (HEL) trafiği üç saat süreyle askıya alınmıştı. 29 Mart 2026'da ise güneydoğu Finlandiya'da iki insansız hava aracı düşmüştü. Halihazırda Finlandiya Hava Kuvvetleri'ne ait F/A-18 Hornet uçakları ülkenin hava devriye ve tanımlama görevlerini yürütmektedir. Ne İsveç ne de Finlandiya hükümeti, İsveç devriyelerinin ne zaman başlayacağını veya Gripen'lerin bir Finlandiya hava üssünden mi yoksa İsveç'ten mi görev yapacağını belirtmedi.
