Ukrayna Savunma Bakanlığı, İsveç tarafından sağlanan ASC 890 havadan erken uyarı ve kontrol (AEW&C) uçağının Mart 2026'da Ukrayna semalarında ilk muharebe sortiilerini gerçekleştirdiğini resmen doğruladı. Bu açıklama, uçağın teslimat aşamasından operasyonel kullanıma geçtiğine dair ilk resmi teyit olma özelliğini taşıyor. Bakanlık, bu kritik bilgiyi 4 Eylül 2026 tarihinde Ukraynaca yayımladığı Hava Kuvvetleri Yetenek Koalisyonu (AFCC) hakkındaki bilgilendirme metninde kamuoyuyla paylaştı.
ASC 890'ın Ukrayna Hava Kuvvetleri envanterine katılması, ülke için bir dönüm noktası niteliğinde. Zira İsveç'ten yapılan bu transfer öncesinde, Ukrayna Hava Kuvvetleri bu tipte özel bir havadan erken uyarı ve kontrol uçağına sahip değildi. Bu platform, Ukrayna'ya ilk ve tek özel AEW&C kabiliyetini kazandırarak hava sahası gözetimi ve kontrolünde önemli bir boşluğu dolduruyor. Bakanlık, uçağın gerçekleştirdiği sorti sayısı, operasyonel üs veya görev profili hakkında detaylı bilgi vermedi.
ASC 890'ın Teknik Özellikleri ve Stratejik Önemi
ASC 890, bölgesel bir turboprop uçağı olan Saab 340 platformu üzerine entegre edilmiş, Erieye aktif elektronik taramalı dizi (AESA) radarına sahip bir sistemdir. Ukrayna Savunma Bakanlığı'na göre, bu uçak uzun menzillerden hava hedeflerini tespit etme, muharebe hava operasyonlarını koordine etme ve savaş uçaklarının daha etkin kullanılmasını sağlama yeteneğine sahiptir. Saab tarafından sağlanan verilere göre Erieye radarının enstrüman menzili 450 kilometreye ulaşırken, yoğun parazit veya karıştırma koşullarında dahi savaş uçağı boyutundaki hedeflere karşı yaklaşık 350 kilometrelik bir tespit menzili sunmaktadır. Uçağın sabit anteni, her iki yana 150 derecelik bir açıyla tarama yaparak doğrudan uçağın ön ve arka kısımlarında kör noktalar bırakmaktadır.
İsveç hizmetinde S 100D Argus olarak bilinen ASC 890, 1997'de hizmete giren önceki S 100B Argus modelinin modernize edilmiş bir versiyonudur. Bu modernizasyon kapsamında NATO uyumlu komuta-kontrol sistemleri ve ek görev konsolları entegre edilmiştir. Ukrayna Savunma Bakanlığı, ASC 890'ın F-16, Mirage 2000 ve Gripen savaş uçaklarıyla birlikte NATO standartlarına uygun, ağ merkezli bir hava muharebe sisteminin temelini oluşturduğunu belirtmiştir. Bu entegrasyon, Ukrayna'nın hava savunma mimarisini güçlendirme ve müttefikleriyle birlikte çalışabilirlik yeteneğini artırma çabalarının bir parçasıdır.
Transfer Süreci ve Gelecek Planlar
ASC 890'ın Ukrayna'ya transfer süreci, Mayıs 2024'te İsveç'in Ukrayna'ya yönelik 16. askeri destek paketi kapsamında duyurulmuştu. Ukrayna Savunma Bakanlığı, bu transferi Ağustos 2025'te teyit etmiş ve uçağın ilk muharebe sortiileri Mart 2026'da gerçekleşmiştir. İsveç, bu bağışı yapmadan önce kendi envanterindeki bu tip uçakları yenileme taahhüdünde bulunmuştu. Haziran 2022'de iki adet GlobalEye (S 106 olarak adlandırılan) uçağı sipariş eden İsveç, Haziran 2024'te üçüncü bir uçak için opsiyonu kullanmıştır. İsveç hükümeti, Mayıs 2024'te yaptığı açıklamada, bu yetenek kaybını telafi etmek amacıyla GlobalEye teslimatlarını öne çekeceğini belirtmiş olup, bu yeni uçakların 2027'de hizmete girmesi beklenmektedir.
Ukrayna'nın hava gücünü artırma çabaları sadece erken uyarı uçaklarıyla sınırlı değil. Ülke, aynı zamanda Gripen savaş uçaklarını da beklemektedir. 30 Haziran 2026 tarihinde Saab, İsveç Savunma Malzemeleri İdaresi (FMV) ile Ukrayna için 16 adet yeni üretim Gripen E savaş uçağı tedariki konusunda bir sözleşme imzalamıştır. Yaklaşık 24.6 milyar İsveç Kronu (imza tarihindeki kurla yaklaşık 2.5 milyar dolar) değerindeki bu siparişin teslimatları 2029 ve 2030 yılları arasında planlanmaktadır. Ayrıca İsveç, askeri yardım kapsamında kendi Hava Kuvvetleri stoklarından 16 adet eski nesil Gripen C/D savaş uçağını da taahhüt etmiş olup, bu uçakların teslimatlarının 2027 başlarında başlaması beklenmektedir.
