Letonya Hava Kuvvetleri, ülkenin hava sahasına yönelik artan insansız hava aracı (İHA) tehditlerine karşı koymak amacıyla hafif muharip uçak alımı seçeneklerini değerlendiriyor. Bu kapsamda, Brezilyalı üretici Embraer'in A-29 Super Tucano platformu, öne çıkan adaylardan biri olarak belirtildi. Bu stratejik hamle, Letonya'nın ulusal hava savunma kabiliyetlerini güçlendirme hedefini yansıtıyor.
Letonya'nın Hava Savunma Stratejisi ve A-29
Letonya Hava Kuvvetleri Komutanlığı görevinden ayrılan Albay Viesturs Masulis, Temmuz 2026 ortasında Londra'da düzenlenen Küresel Hava ve Uzay Komutanları Konferansı'nda yaptığı açıklamalarda, hafif muharip ve eğitim uçaklarının tedariki konusunda savunma sanayii temsilcileriyle görüştüğünü belirtti. Letonya Savunma Bakanlığı'nın haber portalı Sargs.lv'ye göre, Masulis, Letonya Hava Kuvvetleri'nin Ulusal Silahlı Kuvvetler Ortak Kurmay Başkanlığı'ndan en etkili çözümleri belirleme görevi aldığını ve üreticilerle halihazırda temasa geçildiğini ifade etti. Ülke, şu anda sektörden finansal ve teslimat tahminlerini bekliyor; bu bilgilerin ardından detaylı bir analiz ve olası eylem planı hazırlanacak.
Albay Masulis, bu tür uçakların tedarikini "gerçek bir seçenek" olarak nitelendirirken, herhangi bir havacılık çözümünün önemli finansman gerektirdiğini vurguladı. Letonya hükümeti, hava savunmasını güçlendirmek için 2023 ile 2027 yılları arasında yıllık ek 200 milyon Euro ile toplamda 1 milyar Euro'dan fazla bir bütçe ayırmış durumda. Masulis, hava tabanlı çözümlerin bu geniş sistemin bir bileşenini oluşturabileceğini ancak bu bütçenin genel hava savunma tedarikini kapsadığını ve henüz belirli bir uçak alımı için ayrılmadığını kaydetti. Görevini Albay Edmunds Svenčs'e devredecek olan Masulis, halefini bu uçak tipini öncelikli olarak yavaş uçan hedeflere ve İHA'lara karşı bir hava savunma varlığı olarak değerlendirmeye teşvik edeceğini, ayrıca uçağın Letonya Kara Kuvvetleri'ne de destek sağlayabileceğini sözlerine ekledi.
Letonya'nın envanterinde silahlı sabit kanatlı uçak bulunmuyor. Üç Baltık ülkesinin avcı uçağı koruması, NATO'nun Baltık Hava Polisliği misyonu kapsamında müttefik birlikler tarafından sağlanıyor. Bu misyon kapsamında, 8 Haziran 2026 tarihinde Letonya hava sahası üzerinde bir İHA düşürülmüştü. Bu bağlamda, bir A-29 tedariki, pilot eğitimi, üs altyapısı, silah stokları ve idame gibi ilgili taleplerle birlikte ulusal bir muharip havacılık kabiliyetini sıfırdan oluşturmak anlamına gelecek.
Neden Embraer A-29 Super Tucano?
A-29'a olan ilgi, hızlı jetlerin veya karadan havaya füzelerin, maliyeti düşük tek yönlü saldırı İHA'larına karşı kullanılmasının ekonomik olarak sürdürülemez olduğu yönündeki yaygın görüşü yansıtıyor. Embraer, Mart 2026'da ABD'li Valkyrie Aero firmasıyla yaptığı ortaklık duyurusunda bu durumu desteklemişti. Bu ortaklık, Valkyrie Aero'nun Gunslinger yapay zeka paketini uçağın sensörleri ve silah sistemleriyle entegre etmeyi amaçlıyor. Sistem, İHA tehditlerinin silahlar, güdümlü roketler ve diğer efektörler kullanılarak tespitini, takibini ve angajmanını desteklemek üzere tasarlandı.
Üretici Embraer, A-29'un uzun görev süresi (altı saati aşan devriye dayanıklılığı) ve tek yönlü saldırı İHA'larının hızına uyum sağlama yeteneğinin, bu görev için oldukça uygun olduğunu savunuyor. Uçak, elektro-optik ve kızılötesi sensörler, dahili .50 kalibre makineli tüfekler, hassas güdümlü mühimmat ve havadan havaya silahlarla uyumluluk gibi özelliklere sahip. Ayrıca, kısa veya hazırlanmamış pistlerden operasyon yapabilme kabiliyeti de bulunuyor. Embraer, NATO standartlarına uygun aviyonik ve iletişim sistemleriyle donatılmış A-29N versiyonunu 2023 yılında tanıtmıştı. Portekiz, Aralık 2024'te 200 milyon Euro karşılığında 12 adet A-29N sipariş etmiş ve bir yıl sonra beş uçağın teslim alınmasıyla ilk operatörü olmuştu. Polonya da bu uçağı incelemiş, Tümgeneral Ireneusz Nowak liderliğindeki bir heyet Ocak 2026'da Embraer'in Brezilya'daki tesislerini ziyaret etmişti.
Letonya, Ukrayna'daki savaşla bağlantılı olarak defalarca İHA ihlalleriyle karşı karşıya kaldı. 7 Mayıs 2026 gecesi Rusya'dan Letonya hava sahasına giren iki İHA, ülkenin doğusundaki Latgale bölgesine düşmüş, bunlardan biri Rēzekne'deki bir petrol depolama tesisini vurmuştu. Bu olay, Letonya Savunma Bakanı Andris Sprūds'un görevinden olmasına ve Riga'da koalisyon krizine yol açmıştı. Mart 2026'da Rusya'dan gelen başka bir cisim Krāslava yakınlarına düşerken, Letonya ve Litvanya 20 Mayıs 2026'da eş zamanlı hava tehlikesi uyarıları yayınlamıştı. Letonyalı yetkililer bu olayları genellikle kasıtlı saldırılardan ziyade rotadan sapma veya elektronik harp etkilerine bağlasa da, bölgesel hükümetler gelecekteki ihlallerin kasıtlı olma ihtimaline karşı hazırlık yapıyor. Litvanya istihbaratı, Ağustos 2026'da Rusya'nın Ukrayna yapımı İHA'ları kullanarak Baltık kritik altyapısına sahte bayrak saldırısı düzenlemeyi düşündüğü konusunda uyarmıştı. Bu gelişmeler ışığında Polonya ve üç Baltık devleti, barajlar, enerji santralleri ve gaz tesislerindeki koruma önlemlerini artırdı; Letonya'daki önlemler Riga yakınlarındaki Daugava barajını ve Inčukalns yer altı gaz depolama sahasını kapsıyor. Rusya ise gizli saldırı planlarını reddediyor ve bu uyarıları Batı'nın militarizasyonu için bir bahane olarak nitelendiriyor.
