Ukrayna Savunma İstihbaratı'nın (DIU) açıklamalarına göre, Rusya'nın yerel jet yakıtı üretiminde yaşanan düşüşün ardından Güney Kore ve Mısır'dan yaklaşık 70.000 ton Jet A-1 havacılık yakıtı ithal ettiği ortaya çıktı. Bu gelişme, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik tekrarlayan saldırılarının ülkenin enerji tedarik zinciri üzerindeki etkilerini gözler önüne seriyor. İthal edilen yakıtın, Rusya Savunma Bakanlığı tarafından işletilen Il-76MD-90A askeri nakliye uçaklarında kullanıldığı belirtiliyor.
İthalatın Detayları ve Tedarik Zinciri
DIU'nun 29 Ağustos tarihli raporuna göre, ithal edilen bu yakıtlar Rusya'nın askeri nakliye uçaklarında zaten belgelenmiş durumda. PS-90A-76 motorlu Il-76MD-90A uçaklarının, normalde kendileri için belirtilen TS-1 havacılık keroseni yerine Jet A-1 kullandığı ifade ediliyor. İstihbarat servisi, Jet A-1'in ayrıca MiG-29, Su-30SM, Su-34, Su-35S, Su-57, Su-24M ve Tu-95MS/MSM gibi birçok Rus askeri uçağı ile Geran-4 ve Geran-5 jet motorlu İHA'lar tarafından da kullanılabileceğini bildirdi.
Ukrayna istihbaratına göre, Ağustos ayında üç tanker gemisi bu yakıtı Rus limanlarına ulaştırdı. "Astoria" adlı tanker, Ağustos başında Güney Kore'nin Ulsan limanından Vladivostok'a yaklaşık 11.000 ton yakıt taşıdı. Diğer iki gemi olan "Hanna" ve "Capibara" ise Mısır'ın El Dekheila limanından St. Petersburg'a toplam 59.000 ton yakıt sevk etti. DIU, bu üç gemiyi Rusya'nın "gölge filosu"nun bir parçası olarak tanımlarken, sevkiyatların Rusya, BAE, Güney Kore ve Mısır'daki şirketleri kapsadığını belirtti. Tedarik zincirinin bir kısmının, devlet sözleşmeleriyle ülkenin Savunma Bakanlığı'na yakıt sağlayan Rus şirketleriyle bağlantılı olduğu da vurgulandı.
Sektörel Bağlam ve Etkileri
Bu ithalatlar, Ukrayna'nın Rusya'nın petrol rafineri altyapısını hedef almaya devam ettiği bir dönemde gerçekleşiyor. Reuters'ın 28 Ağustos tarihli haberine göre, tekrarlanan drone saldırıları Rusya'daki birçok büyük rafinerinin operasyonlarını aksatarak, Ağustos sonu itibarıyla yerel benzin üretimini tahmini talebin yaklaşık %70'ine düşürdü. Rusya bu duruma ithalatı artırarak ve yakıt ihracat kısıtlamalarını sürdürerek yanıt verdi. Ülke ayrıca dizel ve diğer yakıt ihracat kısıtlamalarını uzatırken, jet yakıtı ihracat yasağı Kasım 2026 sonuna kadar yürürlükte kalmaya devam ediyor.
Havacılık yakıtı ithalatı, Rusya'nın yakıt lojistiğinde dikkat çekici bir değişimi temsil ediyor. Geniş bir yerel rafineri endüstrisine sahip bir ülkenin, iç tedariki korumak için ihracatı kısıtlarken, mamul havacılık türbin yakıtını denizaşırı ülkelerden temin etmesi önemli bir gösterge. Bildirilen sevkiyatlar, Rusya'nın askeri uçaklarını işletme konusunda anında bir yetersizlikle karşı karşıya olduğunu göstermese de, ithal Jet A-1 kullanımı, rafineri ağındaki aksaklıkların havacılık yakıtı tedarik zincirine ulaştığını ortaya koyuyor. Il-76MD-90A gibi askeri nakliye uçakları, personel, silah ve askeri teçhizatın taşınması açısından Rusya'nın lojistik sistemi için kritik öneme sahip. Jet A-1 ve Rus TS-1 farklı yakıt spesifikasyonları olsa da, DIU ithal yakıtın Rus askeri nakliye uçakları tarafından zaten kullanıldığını belirtiyor. Bu gelişme aynı zamanda Rusya'nın askeri havacılık gereksinimleri ile sivil havayolu sektörünün yakıt ihtiyaçlarını dengelemesi gereken bir döneme denk geliyor. Rusya'nın ithal havacılık yakıtına ne kadar süreyle bağımlı kalacağı veya ek sevkiyatların olup olmayacağı henüz belirsizliğini koruyor. Bildirilen 70.000 tonluk miktar, yerel rafineri kesintileri arasında dış kaynaklı havacılık yakıtının Rusya pazarına girdiğini gösteriyor.