ABD Başkanı Donald Trump, Kanadalı uçak üreticisi Bombardier'e yönelik dikkat çekici bir açıklama yaparak, şirketin Amerika Birleşik Devletleri'nde uçak satmaya devam edebilmesi için üretimini ABD topraklarına taşıması gerektiğini belirtti. 7 Eylül 2026 tarihinde Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda Trump, Bombardier ürünlerinin "yeterince iyi olmadığını" ve "pazarımızı istiyorlarsa burada inşa etmeleri gerektiğini" ifade etti. Bu sert söyleme rağmen, söz konusu açıklamaya herhangi bir yürütme emri, tarife çizelgesi veya düzenleyici bir eylem eşlik etmedi.
Bombardier'den Yanıt ve ABD'deki Mevcut Ayak İzi
Trump'ın açıklamalarına Montreal merkezli Bombardier, aynı gün yaptığı bir bildiriyle yanıt verdi. Şirket, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki mevcut üretim operasyonlarını ve geniş tedarikçi ağını vurguladı. Yapılan açıklamada, Global 8000 iş jetlerinin kanatlarının Teksas'ın Red Oak kentindeki tesislerinde üretildiği, uçuş kontrol bileşenlerinin ise Los Angeles bölgesindeki bir tesiste imal edildiği belirtildi. Ayrıca, Bombardier Defense'in genel merkezinin Wichita, Kansas'ta bulunduğu ve burada Kanada'da üretilen Global serisi uçaklara özel görev müşterileri için yapısal modifikasyonlar yapıldığı bilgisi paylaşıldı.
Bombardier, 47 eyalette yaklaşık 2.800 ABD'li tedarikçi şirketle çalıştığını ve her yıl tedarikçilerine 2,5 milyar dolardan fazla harcama yaptığını açıkladı. Şirketin dokuz eyalette ve Washington, DC'de tesisleri olduğu ve 20'den fazla eyalette doğrudan istihdam sağladığı belirtildi. Indiana'nın Fort Wayne kentinde yeni bir tesisin 2026 yılı sonundan önce açılmasının planlandığı da eklenen bilgiler arasında yer aldı.
ABD Askeri Programlarında Bombardier Uçakları ve Geçmiş Gerginlikler
ABD ordusunun da Bombardier tabanlı uçakları kullandığı biliniyor. ABD Hava Kuvvetleri, Northrop Grumman'ın Battlefield Airborne Communications Node (BACN) sistemini taşıyan, modifiye edilmiş Global XRS/6000 serisi iş jeti olan E-11A'ları uçuruyor. Bombardier, bu program için dokuzuncu Global uçağının teslimatını Eylül 2025'te duyurmuştu. ABD Kara Kuvvetleri ise turboprop istihbarat uçaklarından jetlere geçişinin bir parçası olarak Yüksek Doğruluklu Tespit ve İstismar Sistemi (HADES) için Global 6500'ü seçti. Bombardier, ilk prototip gövdesini 25 Kasım 2024'te Wichita, Kansas'taki ABD genel merkezinde teslim etmişti. HADES uçaklarını Maryland'deki Hagerstown'da modifiye eden ana entegratör Sierra Nevada Corporation, programı hızlandırmak amacıyla 13 Ocak 2026'da dördüncü bir Global 6500 satın aldığını duyurdu.
Trump'ın bu açıklaması, daha önce Kanada ile Gulfstream Aerospace'in Kanada'daki iş yapma engelleri üzerine yaşanan gerginliği de yeniden gündeme getirdi. Trump, 29 Ocak 2026'da Kanada'yı Gulfstream'in G500, G600, G700 ve G800 modellerine onay vermemekle suçlamış, buna karşılık Bombardier Global Express uçaklarının ABD'deki sertifikasyonunu iptal etme ve Kanada yapımı uçaklara %50 tarife uygulama tehdidinde bulunmuştu. Ancak, Kanada Ulaştırma Bakanlığı (Transport Canada), 15 Şubat 2026'da G500 ve G600'ün, 23 Şubat 2026'da ise G700 ve G800'ün tip sertifikalarını onaylayarak bu dört modelin tamamının sertifikasyon sürecini tamamlamıştı. Trump'ın son açıklamasına ise herhangi bir yaptırım mekanizması eşlik etmedi. ABD'de uçak sertifikasyonu FAA tarafından hava elverişliliğine bağlı olarak yürütülmekte olup, ticaret politikalarıyla doğrudan ilişkili değildir. Global 8000, FAA tip sertifikasını Aralık 2025'te almıştı. Bombardier uçakları ayrıca ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) kapsamında muafiyet hakkı da kazanmıştır. Trump'ın bu son paylaşımı, Kanada'nın 8 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe giren ve 27,6 milyar dolarlık ABD ithalatını kapsayan %15, %25 ve %50 oranlarındaki karşı-tarifelerinden bir gün önce yapıldı.
