Türkiye için özel olarak üretilen ancak S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle teslimatı gerçekleşmeyen altı adet F-35A savaş uçağının, ABD topraklarındaki hangarlarda bekleyişini sürdürdüğünü gösteren yeni görüntüler kamuoyuna yansıdı. Türk Hava Kuvvetleri envanterine katılması beklenen bu beşinci nesil jetler, 2019 yılından bu yana ABD'de depolamada tutuluyor.
Havacılık camiasının yakından takip ettiği bu durum, Türkiye'nin F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programından çıkarılmasının ardından yaşanan en somut gelişmelerden biri olarak öne çıkıyor. Uçakların seri numaraları 18-0001, 18-0002, 18-0003, 18-0004, 18-0005 ve 18-0006 olarak kaydedildi. Açık kaynaklı uçak kayıtlarına göre, ilk beş uçağın Eylül 2019'dan, 18-0006 seri numaralı uçağın ise Ekim 2019'dan itibaren uzun süreli depolama statüsünde olduğu belirtiliyor.
Edwards Hava Üssü'ndeki Bekleyiş ve Kongre Kararı
Türkiye'ye ait bu F-35A'ların depolanma süreci, ABD Kongresi'nin 2020 mali yılı savunma yetkilendirme yasasında yer alan özel bir düzenlemeyle yasal zemine oturtuldu. Bu düzenleme, Türkiye için üretilen uçakların ABD'ye götürülerek uzun süreli depolamaya alınmasının önünü açtı. Mevcut bilgilere göre, söz konusu uçaklar ABD'nin Kaliforniya eyaletinde bulunan Edwards Hava Üssü'nde muhafaza ediliyor.
Kongre tarafından getirilen yasal kısıtlamalar, Türkiye'nin Rusya Federasyonu'ndan tedarik ettiği S-400 hava savunma sistemlerine sahip olması durumunda F-35 uçaklarının Türkiye'ye transferini engelliyor. ABD Kongre Araştırma Servisi'nin güncel raporları da bu durumu teyit ederek, altı Türk F-35'inin ABD'de depolamada kaldığını ve Türkiye'nin programa ödediği yaklaşık 1.4 milyar dolarlık meblağın da ABD tarafında bulunduğunu ifade ediyor.
F-35 Programından Çıkarılma ve Gelecek Görüşmeleri
Türkiye, F-35 programı kapsamında başlangıçta 100 adet F-35A savaş uçağı tedarik etmeyi planlamış ve bu programa yaklaşık 1.4 milyar dolarlık önemli bir ödeme yapmıştı. Ancak, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alımının ardından ABD, 2019 yılında Türkiye'yi bu stratejik programdan çıkarma kararı almıştı. Bu kararın ardından, Türkiye için planlanan sonraki üretim paketlerindeki bazı uçaklar ABD Hava Kuvvetleri envanterine aktarılırken, ilk üretilen altı uçak ABD'de ayrı bir statüde tutulmaya devam etti.
Türkiye ile ABD arasında F-35 konusundaki görüşmelerin 2026 yılında yeniden yürütülmesi bekleniyor. Ankara'nın bu görüşmelerde özellikle daha önce üretilen ve ABD'de bekletilen bu altı adet F-35A'nın akıbetine odaklanacağı bildiriliyor. Bu durum, iki ülke arasındaki savunma iş birliği ve stratejik ilişkiler açısından önemli bir gündem maddesi olmaya devam ediyor.
