ABD havacılık yetkililerinden alınan bilgilere göre, 25 Eylül 2026 tarihinde erken saatlerde United Airlines'a ait en az iki uçuşta Los Angeles yakınlarında Küresel Konumlandırma Sistemi (GPS) paraziti rapor edildi. Bu olay, modern havacılıkta navigasyon güvenliğinin ve alternatif sistemlere olan ihtiyacın önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
Olaylardan ilki, Los Angeles Uluslararası Havalimanı'ndan (LAX) kalkış yapan bir Airbus A321neo tipi United Uçuş 1962'de yaşandı. Uçuş ekibi, yerel saatle 00:36'da hava trafik kontrolörlerine navigasyon sorunları yaşadıklarını bildirdi. Kısa bir süre sonra, 01:15'te United Uçuş 1866'dan da benzer bir rapor geldi. Yetkililer, parazitin kaynağının ne olduğu veya başka uçuşların etkilenip etkilenmediği konusunda henüz net bir bilgiye sahip değil.
GPS Parazitinin Havacılığa Etkileri ve Güvenlik Önlemleri
GPS paraziti, bir uçağın sadece konum ekranını etkilemekle kalmayıp, navigasyon, gözetim ve uydu konum veya zamanlama bilgilerine bağımlı diğer sistemler üzerinde de potansiyel olumsuz etkilere yol açabilir. Sinyal bozma (jamming) uydu sinyallerinin alımını engellerken, sahte sinyal gönderme (spoofing) ise alıcının yanlış konum veya zaman hesaplamasına neden olabilecek yanıltıcı sinyaller yayar. Sadece GPS alımında bozulma raporu, bu iki durumdan hangisinin meydana geldiğini tek başına belirlememektedir.
Federal Havacılık İdaresi (FAA), pilotlara ekipmanlarını anormallikler açısından izlemeleri ve belirgin GPS bozulmalarını derhal hava trafik kontrolüne bildirmeleri yönünde tavsiyelerde bulunmaktadır. Ayrıca, FAA'nın rehberliği, ajansın GPS anomali raporlama sistemi aracılığıyla detaylı raporlar sunulmasını da öngörmektedir. Belirli ticari aletli uçuş kuralları (IFR) altında çalışan uçakların, GPS'ten bağımsız navigasyon kabiliyetini sürdürmesi zorunludur. Uçağın tipine ve uçuş aşamasına bağlı olarak, bu kabiliyet ataletsel sistemleri ve yer tabanlı radyo seyrüsefer yardımcılarını içerebilir.
Geçmiş Olaylar ve Küresel Endişeler
GPS paraziti, havacılık sektöründe yeni bir sorun değil. 14 Mayıs 2026'da New Mexico'daki Ruidoso yakınlarında meydana gelen ve iki pilot ile iki uçuş hemşiresinin hayatını kaybettiği bir Beechcraft King Air C90 hava ambulansının düşüşünde de GPS parazitinin rol oynadığı iddia edilmişti. Ulusal Ulaşım Güvenlik Kurulu (NTSB) ön raporuna göre, mürettebat ABD ordusunun bölgede sıkıştırma tatbikatları yaptığı sırada GPS navigasyonunu kaybettiğini bildirmişti. Ancak müfettişler kazanın olası nedenini henüz belirlemedi.
Bu sorun, Amerika Birleşik Devletleri sınırlarının ötesine de uzanmaktadır. Avrupalı havacılık düzenleyicileri, Baltık Denizi, Karadeniz ve Orta Doğu çevresinde artan uydu navigasyon müdahaleleri rapor etmiştir. Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), Temmuz 2026'da yaşanan yeni sıkıştırma ve sahte sinyal gönderme olaylarının ardından güvenlik rehberliğini güncelleyerek, pilot eğitiminde ve hava trafik kontrolörleri ile koordinasyonda değişiklikler yapılmasını tavsiye etmiştir. Bu gelişmeler, küresel havacılık camiasında GPS bağımlılığına yönelik endişelerin arttığını ve alternatif çözümlerin önemini bir kez daha vurgulamaktadır.
