Uluslararası Havalimanları Konseyi (ACI World), küresel havacılık sektörünün karşı karşıya olduğu artan kapasite kısıtlamaları karşısında, havalimanlarındaki mevcut slot tahsis sisteminin acilen modernize edilmesi gerektiği yönünde önemli bir çağrıda bulundu. Konsey, 1970'lerden bu yana temel yapısı değişmeyen ve günümüzün hızla evrilen hava taşımacılığı dinamiklerine ayak uyduramayan bu sistemin, sektörün verimliliğini ve rekabetçiliğini ciddi şekilde engellediğini vurguladı.
Eski Sistem, Artan Kapasite Baskısı
ACI World tarafından yayımlanan "Airport Slot Policy-Rethinking Access in a Capacity-Constrained World" başlıklı kapsamlı raporda, küresel slot tahsis sisteminin temel mimarisinin yaklaşık elli yıl önce, 1970'lerde oluşturulduğu ve o günden bu yana hava taşımacılığındaki hızlı değişimlere ve artan taleplere yeterince adapte olamadığı açıkça belirtildi. Bu durum, özellikle son on yılda dünyanın en yoğun ve slot kısıtlaması bulunan havalimanlarının sayısında yüzde 25'in üzerinde bir artış yaşanmasıyla daha da kritik bir hal aldı. Rapor, küresel yolcu trafiğinin 2040'ların ortalarına kadar yaklaşık iki katına çıkacağı beklentisiyle birlikte, mevcut sistemin sürdürülemezliğini ve acil bir reforma ihtiyaç duyduğunu gözler önüne seriyor.
Mevcut slot sisteminin en önemli eleştiri noktalarından biri, tarihi slot haklarına sahip yerleşik havayollarını avantajlı bir konuma getirmesi. Bu durum, pazara yeni girmek isteyen havayolları için ciddi bir engel teşkil ederken, mevcut şirketlerin de büyüme ve sefer ağlarını genişletme potansiyellerini kısıtlıyor. ACI World Genel Direktörü Justin Erbacci, bu durumu "havacılık sektörünün 2026 yılında hala 1970'lerin çalışma sistemini kullanması" olarak özetleyerek, mevcut kuralların sektörün değişen yolcu taleplerine uyum sağlamasını ve rekabetçi fiyatlar sunmasını zorlaştırdığını ifade etti.
Şeffaflık ve Esneklik Odaklı Modernizasyon Önerileri
ACI World, slot sisteminin tamamen ortadan kaldırılması yerine, havalimanı kapasitesinin daha verimli ve adil bir şekilde kullanılmasını sağlayacak kapsamlı bir modernizasyon öneriyor. Konseyin önerileri arasında, havalimanlarının kendi kapasite yönetim süreçlerinde daha etkin bir söz sahibi olması, slot tahsis ve kullanım mekanizmalarının çok daha şeffaf hale getirilmesi yer alıyor.
Ayrıca, tarihi slot haklarının belirli periyotlarla gözden geçirilerek güncel ihtiyaçlara uygun hale getirilmesi ve slot transfer süreçlerinin de şeffaf bir yapıya kavuşturulması gerektiği vurgulanıyor. Bu adımların, sektördeki rekabeti artıracağı ve havayollarının daha esnek operasyonlar yürütmesine olanak tanıyacağı düşünülüyor. Ocak 2026 itibarıyla 160'tan fazla ülkede 2 bin 200'ün üzerinde havalimanını işleten 811 üyeyi temsil eden ACI World'ün bu çağrısı, aynı zamanda "Airport Slot Policy: Rethinking Access in a Capacity-Constrained World" başlıklı çevrim içi etkinlikle de uluslararası havacılık gündemine taşındı.
