ACI World: Eski Slot Sistemi Rekabeti Engelliyor
Küresel havalimanları ticaret birliği ACI World (Airports Council International World), dünya genelindeki en yoğun havalimanlarında iniş-kalkış slotlarının tahsis edilme biçiminin kökten değiştirilmesi için düzenleyici otoriteleri göreve çağırdı. 15 Temmuz 2026 tarihinde yayımladığı “Havalimanı Slot Politikası – Kapasite Kısıtlı Bir Dünyada Havalimanı Erişimini Yeniden Düşünmek” başlıklı beyaz bülteninde, 50 yılı aşkın bir süre önce tasarlanmış mevcut çerçevenin rekabeti engellediği, yolcu seçeneklerini sınırladığı ve modern havacılığın büyüme hızına ayak uyduramadığı uyarısında bulundu. ACI World, kapasite krizinin daha da derinleşmeden önce şeffaf ve modernize edilmiş bir slot tahsis yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini vurguladı.
1970'lerden Kalma Sistem, 2026 Sektörüne Uymuyor
ACI World'e göre, sorunun boyutu oldukça ciddi boyutlara ulaşmış durumda. Son on yılda, dünyanın en yoğun ve slot kısıtlı havalimanlarının sayısı %25'ten fazla artış gösterdi. Küresel yolcu trafiğinin ise 2040'lı yılların ortalarına kadar neredeyse iki katına çıkması bekleniyor. Ancak bu havalimanlarına erişimi düzenleyen temel kurallar, ilk tasarlandıkları 1970'li yıllardan bu yana büyük ölçüde değişmeden kaldı.
ACI World Genel Direktörü Justin Erbacci, durumu açıkça ifade ederek, “2026 havacılık sektörünü, 1970'lerden kalma bir işletim sistemiyle yönetmeye çalışıyoruz,” dedi. Erbacci, esnek olmayan bu kuralların sektörün modern yolcu taleplerine uyum sağlamasını, rekabetçi fiyatlar sunmasını ve dirençli sefer ağları kurmasını engellediğini belirtti. Düzenleyici otoriteleri, sektörle bir araya gelerek “gecikmiş bir yükseltme” olarak tanımladığı bu değişimi gerçekleştirmeye çağırdı.
Mevcut Yapı Rekabeti Nasıl Kısıtlıyor?
Büyük havalimanlarındaki kapasite yoğunlaşması, sorunun önemli bir boyutunu gözler önüne seriyor. Dünya genelindeki havalimanlarının %10'undan azı, tüm yolcuların yaklaşık üçte ikisini ağırlıyor. Yıllık 40 milyondan fazla yolcuya hizmet veren en yoğun havalimanlarının %85,5'i ise zaten tam kapasiteyle veya kapasite sınırına yakın çalışıyor.
En yoğun 50 havalimanında, en büyük dört havayolu şirketi tüm uçuşların %67'sini gerçekleştiriyor. Tarihi erişim hakları zamanla birikiyor ve nadiren serbest bırakılıyor; mevcut yönergeler, yerleşik havayollarını ve geçmiş tahsis modellerini büyük ölçüde destekliyor. ACI World, bunun, pazarın evrimleşmesini zorlaştıran, rekabeti sınırlayan ve nihayetinde yolculara sunulan bağlantı kalitesini düşüren bir sistemle sonuçlandığını savunuyor.
Modernize Edilmiş Bir Sistemden Beklentiler
ACI World, istikrarın tamamen ortadan kaldırılmasını değil, daha uyarlanabilir ve şeffaf bir çerçeve talep ediyor. Beyaz bülten, modernize edilmiş bir sistemin, havalimanı erişimi talep edenlerin, bu erişimi alanların ve neden aldıklarının daha net bir şekilde görünür olmasını sağlayacağını belirtiyor. Böylece kıt altyapının yerleşik şirketler tarafından kilitlenmek yerine, verimli bir şekilde ve kamu yararına kullanılmasının önü açılacak.
Erbacci, havalimanlarının bu çalışmayı yapmaya hazır olduğunu ancak havacılığın geleceğini tek başına inşa edemeyeceklerini ifade etti. “Havayolu temsilcilerini ve köklü sektör kuruluşlarını, geçmişteki direnişi ve ‘sıfır toplamlı’ zihniyeti bir kenara bırakarak slot tahsis sistemini iyileştirmek için bize katılmaya şiddetle çağırıyoruz,” diyen Erbacci, operasyonel verimliliği artıran, sağlıklı rekabeti teşvik eden ve modern küresel ekonominin talep ettiği rotaları sunan bir çerçeve çağrısında bulundu. Beyaz bültenin tamamına store.aci.aero adresinden ulaşılabiliyor.
