Boeing 777X Programı Çift Taraflı Tehdit Altında
Havacılık devi Boeing, yeni nesil geniş gövdeli uçağı 777X programında kritik bir dönemeçte. Yaklaşık 17 bin mühendis ve teknik çalışanı temsil eden Society of Professional Engineering Employees in Aerospace (SPEEA) sendikası ile yürütülen toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması halinde 7 Ekim'de başlayabilecek olası bir grev, programın sertifikasyon süreçlerini durma noktasına getirme riski taşıyor. Bu potansiyel iş bırakma eyleminin yanı sıra, GE Aerospace tarafından geliştirilen GE9X motorundaki teknik sorunlar da 777X'in pazara çıkışını geciktiren bir diğer önemli faktör olarak havacılık gündemindeki yerini koruyor.
Grev İhtimali ve Sertifikasyon Süreçlerine Etkisi
SPEEA ve Boeing arasında 11 Eylül'de yeni bir sözleşme teklifi üzerinde mutabakata varıldı. Bu teklif, sözleşmenin 1 Ekim'e kadar onaylanması durumunda 2 Ekim'den itibaren %10 oranında garantili ücret artışı, Mart 2027'de ek %4 artış ve 2028-2030 yılları için ücret havuzları üzerinden yapılacak artışları içeriyor. Boeing'in açıklamasına göre, 2028, 2029 ve 2030 yıllarında ücret havuzları %6 olarak belirlenirken, her yıl için en az %4'lük bir artış garanti ediliyor. SPEEA'nın müzakere ekipleri de yeni sözleşmenin kabul edilmesini tavsiye ediyor. Üyelerin oylaması 24 Eylül ile 1 Ekim tarihleri arasında yapılacak.
Mevcut sözleşmenin 6 Ekim'de sona ermesi ve yeni teklifin 1 Ekim'e kadar onaylanmaması halinde grev ihtimali gündeme gelecek. Boeing Üst Yöneticisi (CEO) Kelly Ortberg, 16 Eylül'de yaptığı açıklamada, sözleşmenin onaylanmaması ve grevin başlaması durumunda 777X programının sertifikasyon çalışmalarının, mühendisler işbaşı yapana kadar fiilen duracağını net bir şekilde ifade etti. Ortberg ayrıca, olası bir grevin üretimi de etkileyeceğini ancak şirketin 737 üretimine devam etmek için önlemler aldığını, buna rağmen mevcut üretim hızlarına ulaşmanın zorlaşabileceğini belirtti.
GE9X Motorundaki Sorunlar ve ETOPS Gecikmeleri
777X programı, olası grev tehdidinin ötesinde, GE Aerospace tarafından geliştirilen GE9X motorunda tespit edilen bir dayanıklılık sorunu nedeniyle de sertifikasyon sürecinde gecikmelerle mücadele ediyor. Bu sorun, motorun ön ve arka bölümlerini birbirine bağlayan “mid-seal” olarak adlandırılan contanın beklenenden daha düşük dayanıklılık göstermesiyle ilgili. GE Aerospace, sorunun temel nedenini belirleyerek yeniden tasarlanmış parçayı geliştirdi ve yeni tasarıma sahip GE9X motorlarını 2026'nın üçüncü çeyreğinde Boeing'e göndermeye başladı.
GE Aerospace, mevcut contanın devam eden sertifikasyon çalışmaları ve 777-9'un ETOPS (Extended-range Twin-engine Operational Performance Standards) testleri için gerekli onay süreçlerinde kullanılabileceğini belirtiyor. Ancak, yeniden tasarlanan parçanın üretim uçaklarında kullanılabilmesi için ayrı bir FAA sertifikasyon süreci yürütülüyor. 777-9'un sertifikasyon kampanyasının son aşamalarından biri olan ETOPS testlerine henüz başlanamadı ve Boeing, bu testlerin başlatılması için FAA'dan gerekli onayı henüz alamadı. Bu gecikme, GE9X motorundaki sertifikasyon çalışmalarının tamamlanmasının beklenmesiyle doğrudan bağlantılı. Boeing, 777X'in ilk teslimatını 2027'de gerçekleştirmeyi hedeflese de, CEO Ortberg, GE9X motoruyla ilgili çalışmalar nedeniyle 777-9'un uçuş testlerinin bir bölümünün 2027'ye sarkabileceğini ifade ederek programın takvimindeki belirsizliği vurguladı.
