Kraliyet Donanması, havacılık tarihinde önemli bir dönüm noktasına imza atarak, HMS Queen Elizabeth uçak gemisinden ilk kez tek yönlü saldırı insansız hava araçlarını (İHA) başarıyla fırlattı. Ekim 2026 ortasında Kuzey Atlantik'te gerçekleştirilen denemelerde, dört adet Nyan Maritime İHA'sı geminin uçuş güvertesinden havalandı ve belirlenen vuruş noktalarına ulaştı. Bu gelişme, İngiliz donanmasının gelecekteki operasyonel kabiliyetleri açısından stratejik bir ilerleme olarak kaydedildi.
Uçak Gemisi Operasyonlarında Yeni Bir Dönem: Nyan ve Tekever AR5 İHA'ları
BAE Systems'in iştiraki Callen-Lenz tarafından tasarlanan ve üretilen Nyan İHA'ları, hassas vuruşlar için geliştirilmiş küçük, insansız hava araçlarıdır ve 2.9 metrelik kanat açıklığına sahiptir. Kraliyet Donanması, deneme versiyonunu Nyan Maritime olarak adlandırmaktadır. 'Neptune Reach B' tatbikatı kapsamında gerçekleştirilen bu ilk uçak gemisi fırlatmaları, Nyan'ın Temmuz 2026'da İngiltere'nin güney kıyılarında XV Patrick Blackett adlı deneysel gemiden yapılan ilk deniz fırlatmasının ardından geldi. Bu önceki gösteri, 'Neptune Reach A' olarak biliniyordu ve 26. Kraliyet Topçu Alayı ile 744. Deniz Hava Filosu personelinin katılımıyla gerçekleşmişti.
Aynı dönemde, HMS Queen Elizabeth, 'Heavy Lift Challenge 3' tatbikatına da ev sahipliği yaptı. Bu tatbikatta, Tekever AR5 sabit kanatlı insansız hava aracı, bir Kraliyet Donanması uçak gemisinden ilk kez operasyonel olarak kalkış ve iniş gerçekleştirdi. Kraliyet Donanması'na göre, 7 metrelik kanat açıklığına ve 80 kilograma kadar faydalı yük taşıma kapasitesine sahip olan AR5, Portekiz'deki Atouguia da Baleia'daki uçuş operasyon merkezinden yaklaşık 90 dakika süren bir uçuşla HMS Queen Elizabeth'e ulaştı. Geminin uçuş güvertesinden iki iniş ve iki kalkış gerçekleştiren AR5, ardından Portekiz'e iki saatlik dönüş uçuşunu tamamladı. Bu tatbikat, uçak gemisi tabanlı İHA'ların lojistik, ikmal ve istihbarat, gözetleme, hedef tespiti ve keşif (ISTAR) görevlerindeki potansiyel kullanımını araştırdı. AR5, Temmuz 2026'da İngiliz Ordusu'nun Watchkeeper İHA'larının yerini almak üzere 'Project Corvus' kapsamında seçilmiş ve Eylül 2026'da Tekever'e 400 milyon sterlin değerinde bir sözleşme verilmişti.
Hibrit Hava Kanadı Vizyonu ve Stratejik Yatırımlar
Kraliyet Donanması, Nyan ve AR5 gösterilerini, F-35B savaş uçakları gibi mürettebatlı platformlarla insansız hava araçlarını birleştiren hibrit bir uçak gemisi hava kanadına doğru atılan adımlar olarak değerlendiriyor. Bu iddialı planlar, Ocak 2026'da ilk uçuşunu gerçekleştiren Leonardo Proteus gösteri aracı gibi otonom döner kanatlı hava araçlarını da kapsıyor. Bu gelişmeler, 30 Haziran 2026'da yayımlanan ve 2030 yılına kadar otonom sistemlere 5 milyar sterlinden fazla yatırım yapılmasını öngören Savunma Yatırım Planı ile doğrudan ilişkilendiriliyor. Bu plan dahilinde, hibrit uçak gemisi hava kanadını geliştirmek ve F-35B savaş uçaklarının yanı sıra jet motorlu insansız hava araçlarını test etmek için 'Project Pantheon'a yaklaşık 250 milyon sterlin ayrılmış durumda. Ayrıca, Kraliyet Donanması, İngiliz Ordusu ve Kraliyet Hava Kuvvetleri genelinde konuşlandırılabilecek düşük maliyetli, uzun menzilli tek yönlü saldırı İHA'ları için en az 210 milyon sterlin tahsis edilmiş durumda. Tüm bu girişimler, Kraliyet Donanması, İngiliz Ordusu ve Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin ortak bir girişimi olan ve deniz saldırı İHA'larının test ve konuşlandırma süreçlerini hızlandırmayı amaçlayan 'Project Vantage'ın bir parçasıdır.
