İstanbul’dan New York’a veya Los Angeles’a uçtuğunuzu düşünün. Yolculuk 12, hatta 15 saati bulabiliyor. Siz koltuğunuzda uyuklarken, film izlerken veya yemek yerken; uçağı kullanan pilotlar ve size servis yapan kabin memurları bu kadar uzun süre uyanık mı kalıyor?
Cevap: Tabii ki hayır.
Uzun menzilli uçuşlarda uçuş güvenliğini sağlamak için yorgunlukla mücadele esastır. Bu yüzden uçaklarda, yolcuların varlığından bile haberdar olmadığı, girişleri gizli şifreli kapılarla veya perdelerle saklanmış özel yatak odaları bulunur. Havacılık literatüründe buna CRC (Crew Rest Compartment) denir.
İşte gökyüzündeki bu gizli odaların sırları.
CRC Nedir?
CRC (Crew Rest Compartment), yani “Mürettebat Dinlenme Bölmesi”, geniş gövdeli (çift koridorlu) uçaklarda (Boeing 777, 787 Dreamliner, Airbus A350, A380 gibi) bulunan, uçuş ekibinin nöbetleşe uyuması için tasarlanmış özel alanlardır.
Bu odalar genellikle yolcu kabininin tavan arasında veya kargo bölümüne yakın alt kısımlarda bulunur. Yolcuların giremediği, hatta kapısını tuvalet veya dolap zannettiği bu alanlarda ranzalar, yataklar ve dinlenme koltukları vardır.
Pilotlar Uçakta Nerede Uyur?
Pilotların dinlenme odaları genellikle uçağın ön kısmında, kokpite yakın bir noktada bulunur. Çoğu uçakta kokpitin hemen arkasında veya First Class bölümünün üzerindeki tavan boşluğunda yer alır.
Bu odaya genellikle kokpitin içinden veya koridordaki gizli, dar bir merdivenden çıkılır. Peki içeride ne var?
- Yataklar: Genellikle iki adet ranza tipi yatak bulunur.
- Konfor: Ses yalıtımı yapılmıştır, sıcaklık ayarı kontrol edilebilir ve her yatağın başında okuma lambası vardır.
- İletişim: Pilotlar uyurken bile acil durumlarda kokpit ile iletişim kurabilecekleri dahili telefonlara sahiptir.
Merak Edilen Soru: Pilotlar uyurken uçağı kim kullanıyor? Uzun uçuşlarda uçakta 2 değil, genellikle 3 veya 4 pilot bulunur. Pilotlar dönüşümlü olarak “vardiya” usulü çalışır. Biri dinlenirken, diğer ikisi kokpitte görevinin başındadır.
Hosteslerin Uyuduğu Yer Neresidir?
Yüzlerce yolcuya servis yapan kabin memurları (hostesler ve stewardlar) için ayrılan alanlar ise genellikle uçağın en arka kısmında bulunur.
Hosteslerin uyuduğu yer, uçağın modeline göre değişmekle birlikte, çoğunlukla arka mutfağın (galley) üzerindeki tavan arasında veya alt kattadır. Bu alana dar bir merdivenle çıkılır ve içerisi dışarıdan bakıldığında imkansız görünen genişlikte bir “koğuş” gibidir.
- Burada genellikle 6 ila 8 adet yatak (ranza) bulunur.
- Alan dardır ve tavan basıktır (ayağa kalkamazsınız, emekleyerek yatağa girersiniz).
- Her yatakta perde bulunur, böylece personel kendine özel bir alan yaratabilir.
Uyurken Kemer Takmak Zorunlu mu?
Evet, bu odalar bir otel odası kadar rahat görünse de hala 10.000 metre yüksektesiniz.
- Kemer Kuralı: Türbülans riskine karşı, pilotlar ve kabin memurları uyurken bile yataklarında bulunan emniyet kemerlerini bağlamak zorundadırlar.
- Pijama: Uzun uçuşlarda ekipler üniformalarını çıkarıp rahat kıyafetler veya havayolu tarafından sağlanan pijamaları giyerek dinlenirler, ancak acil bir durumda hemen üniformalarını giyecek şekilde hazırlıklıdırlar.
Özet: Güvenlik İçin Uyku Şart
Bir dahaki sefere uzun bir uçuşta tuvalet sırası beklerken, üzerinde hiçbir işaret olmayan düz bir kapı görürseniz, bilin ki o kapının ardında veya üzerinizdeki tavan arasında, bir sonraki vardiya için enerji toplayan kahramanlar uyuyor olabilir. CRC nedir sorusunun cevabı, aslında uçuş güvenliğinin görünmez garantisidir.
