Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), Türkiye hava sahasındaki insansız hava aracı (İHA) sistemlerine yönelik kapsamlı bir yeniden düzenlemeye imza attı. 30 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) ile İHA'ların kayıt, tescil, operasyon, pilot yetkilendirme, üretici ve ithalatçı yükümlülükleri ile emniyet ve denetim süreçleri güncel ihtiyaçlar, teknolojik gelişmeler ve uluslararası uygulamalar doğrultusunda baştan sona ele alındı. Bu yeni talimat, ülkemizdeki 90 binden fazla İHA ve yaklaşık 2 milyon İHA pilotunu doğrudan etkileyecek önemli değişiklikler içeriyor.
Pilot Yetkilendirmesinde Yeni Dönem ve Dijitalleşen İzin Süreçleri
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici yeniliklerinden biri, uçuş yetkisinin İHA'nın ağırlığından bağımsız olarak doğrudan pilotun lisans seviyesine bağlanması oldu. Bu yaklaşım, pilot yetkilendirmesinde P0 (amatör), P1 (ticari) ve P2 (ileri seviye) olmak üzere üç farklı lisans seviyesi tanımlıyor. SHGM tarafından yapılan açıklamada, bu modelin dünyada ilk kez Türkiye'de uygulanacağı ve uluslararası standartlarla uyumlu, daha sade ve etkin bir yetkilendirme yapısı oluşturulmasının hedeflendiği belirtildi.
Uçuş izin süreçlerinde de önemli kolaylıklar ve hızlandırmalar öngörülüyor. Her uçuş için ayrı ayrı risk analizi talep edilmesi uygulamasına son verilirken, kayıt ve izin işlemlerinin tek bir dijital kanal üzerinden gerçekleştirilmesi planlanıyor. Ayrıca, harita üzerinde belirlenen "yeşil bölgelerde" yapılacak uçuşlar için ek bir izin alınmasına gerek kalmayacak. Oyuncak niteliğindeki basit İHA'lar ise bu talimat kapsamındaki kayıt ve lisans yükümlülüklerinden muaf tutulacak.
Emniyet Odaklı Teknik Gereklilikler ve Merkezi Takip Sistemi
Uçuş izin süreçlerinde sağlanan kolaylıklara rağmen, havacılık emniyeti konusunda herhangi bir taviz verilmiyor; aksine tedbirler güçlendiriliyor. Yeni talimat, coğrafi sınırlama (geofence), uzaktan tanımlama ve yazılım sertifikasyonu gibi teknik gereklilikleri zorunlu hale getiriyor. Uzun mesafeli ve otonom İHA uçuşlarının güvenli bir şekilde icra edilebilmesi için İHA koridorlarının tanımlanması da düzenleme kapsamında yer alıyor.
Sektör için bir diğer kritik gelişme ise İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) olacak. İHATTYS ile Türk hava sahasındaki İHA trafiğinin merkezi bir sistem üzerinden izlenmesi, kayıt altına alınması ve yönetilmesi hedefleniyor. Sistem üzerinden uçuş bildirimi, izin ve yetkilendirme işlemlerinin yanı sıra kısıtlanmış bölgeler ile İHA koridorlarına ilişkin verilerin yayımlanması planlanıyor. Tüm İHA işlemlerinin İHATTYS üzerinden gerçekleştirilmesi öngörülürken, sistemin en kısa sürede devreye alınacağı bildirildi. Mevcut belge ve lisans sahiplerinin kazanılmış hakları korunacak olup, yeni sisteme uyum için 31 Temmuz 2027 tarihine kadar bir geçiş süresi tanındı. İHATTYS ve entegrasyon çalışmalarına dair detaylı bilgilere ihatakip.shgm.gov.tr adresinden ulaşılabileceği belirtildi.
