Ukrayna ve Amerika Birleşik Devletleri, Ukrayna tasarımı insansız hava araçlarının (İHA) ABD topraklarında ortak üretimi için planlarını hızlandırıyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 24 Temmuz 2026 tarihinde yayınlanan bir röportajda, bu ortaklığın ABD'de bir fabrika ve üretim hatlarını içereceğini belirtti. Washington, Rusya ile dört yılı aşkın süredir devam eden savaşta geliştirilen Ukrayna teknolojisinden faydalanmayı amaçlarken, bu hamle iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinde dikkat çekici bir değişime işaret ediyor.
Savunma İlişkilerinde Yeni Bir Dönem
Zelenskiy, önerilen iş birliğini, Ukrayna'nın hızla gelişen drone teknolojisini ABD'nin üretim ve savunma kabiliyetleriyle birleştirecek bir "kazan-kazan" düzenlemesi olarak tanımladı. Edinilen bilgilere göre, Ukrayna ve ABD, insansız sistemler alanında daha derin iş birliği için bir çerçeve oluşturan niyet beyanını imzaladı. Bu belge, nihai bir üretim sözleşmesinden ziyade başlangıç niteliğinde bir adım olup, daha geniş kapsamlı anlaşmanın detayları müzakere edilmeye devam ediyor. Görüşmelere yakın bir kaynak, yetkililerin 28 Temmuz 2026'da Washington'da gerçekleşmesi beklenen Zelenskiy ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki toplantı öncesinde şartlar üzerinde çalıştığını bildirdi. Beyaz Saray da liderlerin bir araya geleceğini doğruladı.
Bu müzakereler, iki ülke arasındaki savunma ilişkisinde önemli bir dönüşümü simgeliyor. Rusya'nın Şubat 2022'deki tam ölçekli işgalinden bu yana Amerikan silahları ve mali yardımına büyük ölçüde bağımlı olan Ukrayna, bu önerilen drone ortaklığı ile savaş alanında geliştirilen teknolojisini ters yönde, yani ABD askeri kullanımı için transfer etme potansiyeli kazanıyor. Ukrayna, yılda milyonlarca drone üreterek ve Rusya'nın değişen savunma ve elektronik harp taktiklerine hızla yanıt vererek, dünyanın en büyük insansız hava aracı geliştiricilerinden ve kullanıcılarından biri haline geldi. Zelenskiy, Ukrayna'nın uzun menzilli İHA'larının artık 3.000 kilometreden fazla uçabildiğini ve menzili artırma çalışmalarının devam ettiğini ifade etti.
Pentagon'un Drone Dominance Programı ve Küresel Ortaklıklar
Önerilen üretim anlaşması, Pentagon'un çok sayıda ucuz insansız hava aracını daha hızlı tedarik etme çabalarıyla da doğrudan ilişkili. Reuters'ın haberine göre, Ukrayna, Pentagon'un "Drone Dominance" programı kapsamında değerlendirilmek üzere ABD'ye İHA ihraç etmeyi kabul etti. Altı Ukraynalı şirketin, her biri yaklaşık 100 drone ihraç etme izni aldığı belirtilse de, ilgili şirketler ve uçak tipleri henüz kamuoyuna açıklanmadı. Bu ihracatlar, ABD ordusunun daha büyük bir üretim programına başlamadan önce muharebe koşullarında geliştirilen ve modifiye edilen sistemleri değerlendirmesine olanak tanıyacak.
Pentagon, "Drone Dominance" programını, düşük maliyetli insansız sistemlerin tedarikini hızlandırmak ve yeni tasarımların geliştirme aşamasından operasyonel birimlere geçiş süresini kısaltmak amacıyla başlattı. ABD savunma yetkilileri, geleneksel tedarik döngülerinin drone savaşının hızlı evrimine ayak uyduramadığının kanıtı olarak Ukrayna'nın deneyimine giderek daha fazla atıfta bulunuyor. Ukrayna, halihazırda birçok müttefik ülkeyle ortak drone üretim düzenlemeleri kurmuş veya duyurmuş durumda. Temmuz 2026'da Kiev ve Danimarka arasında imzalanan bir drone anlaşması, Ukraynalı savunma şirketlerinin ortak ülke pazarlarına erişimle üretim yapmasına olanak tanıyor. Ukrayna ayrıca Kanada, Norveç, Hollanda, Estonya ve Almanya ile de ortak üretim girişimleri duyurdu. Ukrayna hükümeti, uluslararası "Drone Deal" çerçevesine katılan ülkelere drone teknolojisi, silah ve teknik dokümantasyon transferi sürecini de kolaylaştırarak onay sürelerini 30 güne kadar düşürmeyi hedefliyor. Ukrayna Savunma Bakanlığı, Haziran ayında yaptığı açıklamada, ülkenin silahlı kuvvetleri için tedarik edilen drone'ların %95'inin Ukraynalı üreticiler tarafından sağlandığını ve 2026'nın ilk beş ayında DOT-Chain Defence pazar yeri aracılığıyla yaklaşık 485.000 insansız sistem ve ilgili ürünün teslim edildiğini belirtti.
Önerilen ABD fabrikası için henüz herhangi bir konum, inşaat takvimi, üretim kapasitesi veya katılımcı üretici açıklanmadı. Ayrıca, hangi Ukraynalı drone tasarımlarının ABD'de üretileceği veya bu araçların öncelikli olarak ABD ordusu, Ukrayna veya ihracat müşterileri için mi tasarlanacağı da belirsizliğini koruyor.
