ABD'de havayolu yolcu hakları konusunda faaliyet gösteren FlyersRights grubu, ABD Ulaştırma Bakanlığı (DOT) tarafından çıkarılan ve uçuş gecikme ve iptallerinde yolcuların yemek, otel ve diğer masraflarını havayollarından yolculara kaydırdığını iddia ettiği yeni bir kurala karşı hukuki süreç başlattı. Grup, 30 Ekim 2026 tarihinde ABD Columbia Bölgesi Temyiz Mahkemesi'ne bir dilekçe sunarak, DOT'un Kongre'nin yetkisini aştığını ve kamuoyu görüşü almadan kuralı uygunsuz bir şekilde benimsediğini savundu.
Yeni Kuralın Kapsamı ve Yolcu Haklarına Etkileri
Söz konusu kural, havayollarının gecikme ve iptal nedenlerini raporlama şeklini değiştiriyor. Yeni düzenlemeyle birlikte, plan dışı bakım ve siber saldırılar gibi on farklı aksaklık türü, havayolunun kontrolünde kabul edilen “Havayolu Taşıyıcısı” kategorisinden çıkarılıyor. DOT, bu istisnaların 2024 tarihli FAA Yeniden Yetkilendirme Yasası tarafından zorunlu kılındığını belirtiyor. Ancak FlyersRights, bu ayrımın uçuşları aksayan yolcular için ciddi sonuçları olabileceği konusunda uyarıyor. Zira havayollarının yemek, otel odası ve ulaşım sağlama taahhütleri genellikle aksaklığın taşıyıcının kontrolünde olup olmadığına bağlıdır.
DOT da kuralda, bu on nedenin havayolu kontrolündeki kategoriden çıkarılmasıyla havayollarının daha az imkan ve tazminat sağlamasını beklediğini kabul etti. FlyersRights Başkanı Paul Hudson, grubun mahkeme dilekçesi duyurusunda, “Raporlama sınıflandırmasındaki bir değişiklik, yolcu haklarını azaltma izni değildir” ifadelerini kullandı. Grup, Kongre'nin DOT'a gecikme nedenlerini raporlama şeklini değiştirmesini söylediğini, ancak mahsur kalan yolculara yardım etme sorumluluğunu azaltmasını emretmediğini belirtiyor. Ayrıca, bir havayolunun raporlama kodu seçiminin, mahsur kalan bir yolcuya yardım borçlu olup olmadığını belirlememesi gerektiğini savunuyor.
Kuralın Yürürlüğe Girişi ve İtiraz Süreci
DOT kuralının bakım hükmü, planlı bakım dışında ortaya çıkan, ertelenemeyen veya uçuş öncesinde ele alınması gereken sorunları, örneğin uçuşa elverişlilik direktifleriyle zorunlu kılınan çalışmaları kapsıyor. Diğer istisnalar arasında sorun çıkaran bir yolcunun uçaktan indirilmesi, havayolunun hatası olmayan tıbbi acil durumlar ve hükümet sistemlerindeki beklenmedik arızalar yer alıyor. Siber saldırılar ise ancak havayolunun ilgili siber güvenlik düzenlemelerine uyması durumunda bu kategoriye giriyor.
FlyersRights, DOT'un olağan kamuoyu bildirim ve yorum sürecini atlama kararını da sorguluyor. FlyersRights ve diğer üç tüketici kuruluşu daha önce bakanlıktan kuralı geri çekmesini talep etmişti. Değişiklikler henüz yürürlüğe girmedi. DOT, kuralı 3 Eylül 2026'da yayımlamış, ancak Airlines for America'nın talebi üzerine yürürlük tarihini 1 Şubat 2027'ye ertelemişti. Revize edilmiş raporlama gereksinimleri 1 Ocak 2027'den itibaren başlayan uçuşları kapsayacak. DOT, ek sürenin havayollarının ve hükümetin raporlama sistemlerini güncellemesine olanak tanıyacağını belirtmişti.
Önemle belirtmek gerekir ki, bilet iadeleri, söz konusu olan yemek, konaklama ve diğer yardımlardan ayrıdır. DOT kurallarına göre, bir havayolu uçuşu iptal ettiğinde ve yolcu alternatif seyahat, kupon veya diğer tazminatları reddettiğinde, nedeni ne olursa olsun yolcular iade hakkına sahiptir. İade hakları ayrıca, yolcuların seyahat etmemeyi seçtiği önemli gecikmeler ve tarife değişiklikleri için de geçerlidir.
