ABD Ulaştırma Bakanı Sean P. Duffy ve Federal Havacılık İdaresi (FAA) Yöneticisi Bryan Bedford, havacılık sektöründe önemli bir dönüşüm vadeden 'Stratejik Hava Sahası, Rota ve Trajektör Yönetimi' (SMART) adlı yeni nesil hava trafik kontrol yönetim aracını tanıttı. Washington D.C.'de duyurulan bu yapay zeka destekli platform, uçuş deneyimini iyileştirmeyi, gecikmeleri ve iptalleri azaltmayı hedefliyor.
SMART, hava durumu modelleri, uçuş rotaları, trafik akışı ve kontrolör personel metrikleri dahil olmak üzere 200 farklı veri akışını tek bir merkezi platformda birleştiriyor. Yapay zeka destekli motoru sayesinde bu verileri sentezleyerek uçakların konumları, sistemin kaldırabileceği trafik hacmi ve yoğunluk veya kötü hava koşullarının sorun yaratabileceği alanlar hakkında kapsamlı bir görselleştirme sunuyor. Havacılık uzmanları, bu platformu gelecekteki koşulları öngörmek ve sorunlar ortaya çıkmadan önce çözüm önerileri geliştirmek için kullanabilecek.
SMART: Veri Odaklı ve Öngörücü Bir Yaklaşım
SMART sisteminin temel faydaları arasında daha az gecikme ve iptal yer alıyor. Yolcuların yerde bekleme, varış havalimanı üzerinde tur atma veya yönlendirmelerle uğraşma sürelerinin kısalması bekleniyor. Sistem, kötü hava koşulları ve yoğunluk etrafında daha verimli rotalama yaparak hava sahası kapasitesini optimize ediyor ve daha fazla kapasite sağlıyor. Ayrıca, aksaklıkların önceden engellenmesiyle hava trafik kontrolörleri üzerindeki stres azalacak ve onların birincil görevi olan güvenliğe daha fazla odaklanmaları sağlanacak. Havayollarının daha az yakıt israf etmesi, personel fazla mesailerini azaltması ve uçakların zamanında varmasıyla operasyonel maliyetlerin düşmesi, dolayısıyla bilet fiyatlarının da düşmesine katkıda bulunması öngörülüyor.
Geleneksel olarak, hava sahası talebinin havalimanı kapasitesini aşması nedeniyle binlerce planlı uçuş gecikmelerle karşılaşıyordu. Aynı anda çok fazla uçuşun aynı hava sahasını kullanması yoğunluğa ve gecikmelere yol açarken, kötü hava koşulları mevcut hava sahası kapasitesini daha da azaltarak FAA'yı uçuşları yeniden yönlendirmeye veya hava sahasının büyük bölümlerini kapatmaya zorluyordu. SMART, FAA'yı reaktif bir yaklaşımdan öngörücü bir yaklaşıma taşıyarak bu durumu değiştirmeyi amaçlıyor. Sistem, yoğunluğun oluşmasını beklemek yerine, verileri kullanarak FAA'nın talep, hava durumu ve hava sahası kısıtlamalarını saatler, günler ve hatta haftalar öncesinden tahmin etmesine ve planlama yapmasına yardımcı olacak.
FAA, SMART'ı ilk olarak Washington D.C. çevresindeki hava sahasında sınırlı bir modda kullanmaya başladı ve kademeli olarak ülkenin diğer bölgelerine genişletmeyi planlıyor. Sistemin, hava trafik kontrolörlerinin kritik rolünü değiştirmesi veya bir uçağın kontrolünü ele alması söz konusu değil. SMART'ın tüm önerileri FAA personeli tarafından gözden geçirilecek ve hava trafik kontrol tesislerindeki yerel yönetimler bu planlama önerilerini kabul etme veya reddetme yetkisine sahip olacak.
Sektörden Tam Destek ve Geniş Kapsamlı Modernizasyon
SMART sisteminin tanıtımı, havacılık sektörünün önde gelen oyuncularından da tam destek gördü. United Airlines CEO'su Scott Kirby, Delta Air Lines CEO'su Ed Bastian, American Airlines CEO'su Robert Isom ve Southwest Airlines CEO'su Bob Jordan, sistemin gecikmeleri ve iptalleri azaltma potansiyelini vurgulayarak FAA ile iş birliği yapmaktan duydukları memnuniyeti dile getirdi. Airlines for America CEO'su ve Başkanı Chris Sununu da SMART'ın güvenliği güçlendirme, kapasiteyi artırma ve verimliliği iyileştirme potansiyelinin Amerikan yolcuları ve kargo taşımacılığı üzerinde doğrudan olumlu bir etkisi olacağını belirtti.
SMART, ABD'nin hava trafik kontrol sistemini modernize etme yönündeki daha geniş kapsamlı çabalarının bir parçası. Bu kapsamda, telekomünikasyon hatlarının yükseltilmesi, yeni radyo ve radarların kurulması ve elektronik uçuş şeritlerine geçiş için 12.5 milyar dolarlık bir yatırım yapılıyor. Bu modernizasyon çalışmalarının 2028 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Ayrıca, hava trafik kontrolörü alımında da önemli ilerlemeler kaydedildi; son dönemde rekor sayıda kontrolör istihdam edildi ve personel seviyeleri son on yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
