Danimarka Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne ait iki F-35A savaş uçağı, 16 Eylül 2026 tarihinde Grönland'ın batısındaki Kangerlussuaq Havalimanı'na (SFJ) iniş yaparak Danimarka F-35'lerinin ada topraklarına ilk kez ayak basmasını sağladı. Bu tarihi iniş, NATO'nun Arktik Sentry adı verilen büyük bir Arktik tatbikatı kapsamında gerçekleştirilen çok uluslu bir eğitim görevinin önemli bir parçasıydı.
Danimarka Silahlı Kuvvetleri'nden yapılan açıklamaya göre, iki Danimarka savaş uçağı, Grönland üzerinde icra edilen çok uluslu eğitim görevinin ardından Kangerlussuaq'taki Ortak Arktik Komutanlığı tesisine, dört ABD F-16 ve iki Kanada F-18 savaş uçağıyla birlikte indi. Danimarka jetleri, NATO müttefiklerinin İzlanda hava sahası denetimi ve Arktik görevlendirmeleri için kullandığı bir rotasyon sahası olan İzlanda'daki Keflavik Hava Üssü'nden konuşlandırılmıştı. ABD ve Kanada savaş uçakları ise Kanada'daki Goose Bay üssünden havalandı. Açıklamada, her bir formasyonun Grönland üzerinde buluşmak üzere yüzlerce kilometrelik mesafeler kat ettiği belirtildi.
İzlanda'dan Grönland'a uzanan bu bacakta Danimarka savaş uçaklarına, bir Fransız Airbus A330 MRTT tanker uçağı havada yakıt ikmali desteği sağladı. Hava sahası gözetimi ve koordinasyonu bir NATO havadan erken uyarı ve kontrol sistemi (AWACS) uçağı tarafından yürütülürken, bir Danimarka Challenger uçağı da arama ve kurtarma desteği sağladı. Görevde yer alan 'PLA' çağrı kodlu bir Danimarka F-35 pilotu, “Temelde, farklı uluslardan ve geniş mesafelere yayılmış üslerden birçok uçağın çabasını senkronize etme yeteneğini eğitiyoruz. Böyle bir operasyonun güvenli ve planlandığı gibi yürütülmesi için birçok dişlinin aynı anda hareket etmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Arktik Operasyonlarının Zorlukları ve NATO'nun Varlığı
Danimarka Silahlı Kuvvetleri, Arktik operasyonlarının mürettebat ve planlama üzerinde özel talepler yarattığını vurguladı. Hızla değişen hava koşulları, uzun geçiş mesafeleri ve sınırlı sayıda uygun alternatif iniş sahası, bu tür görevleri karmaşık hale getiriyor. Bu nedenle, bu tür bir görevin büyük bir kısmı, uçaklar havalanmadan önce tamamlanıyor. Danimarka'nın F-16'ları daha önce Arktik eğitimi ve operasyonları için Kangerlussuaq'ta konuşlandırılmıştı. Ancak Danimarka, 18 Ocak 2026'da bu filoyu emekliye ayırarak F-35A'yı tek savaş uçağı olarak bırakmıştı. Danimarka F-35'leri daha önce Keflavik'ten Grönland'ın doğu kıyısı boyunca devriye uçuşları yapmış, ancak adaya iniş yapmamıştı.
Bu eğitim, NATO'nun Arktik ve Yüksek Kuzey'deki duruşunu güçlendirmeyi amaçlayan gelişmiş bir uyanıklık faaliyeti olarak tanımladığı Arktik Sentry kapsamında gerçekleştirildi. Şubat 2026'da başlatılan ve Ortak Kuvvet Komutanlığı Norfolk tarafından yönetilen bu faaliyet, o zamandan beri bölgedeki müttefik faaliyetlerini çerçeveledi. Buna, 26 Ağustos - 4 Eylül 2026 tarihleri arasında Norveç'in Jan Mayen adasında yürütülen üçlü bir operasyon da dahildi.
Grönland Egemenliği ve Danimarka'nın Savunma Hamleleri
Bu tatbikat, Kopenhag ve Washington arasında Grönland'ın egemenliği konusundaki süregelen gerilimlerin ortasında gerçekleşti. 17 Ocak 2026'da ABD Başkanı Donald Trump, adayı satın alma önerisine karşı çıkan sekiz NATO müttefikine tarife tehdidinde bulunmuş, ancak dört gün sonra bu tehdidi geri çekmişti. Trump, Temmuz ayında ABD kontrolü çağrısını yenilemiş ve Eylül ayında Grönland ile diğer bölgeleri Amerikan bayrağı altında gösteren bir harita yayınlayarak Danimarka'dan eleştiri ve İzlanda'dan diplomatik protesto almıştı.
Danimarka, bu gelişmelerin ardından Arktik kuvvet yapısını genişletti. 2025 yılında imzalanan iki savunma anlaşması kapsamında 88 milyar Danimarka kronundan (yaklaşık 13.7 milyar ABD doları) fazla yatırım yaparak deniz gözetleme dronları ve iki adet Boeing P-8A Poseidon deniz devriye uçağı tedarik etme kararı aldı. Bu hamleler, Danimarka'nın Arktik'teki stratejik çıkarlarını koruma ve bölgedeki varlığını güçlendirme kararlılığını gösteriyor.
