ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), Brezilyalı uçak üreticisi Embraer'in E195-E2 model uçakları için geliştirdiği ve uçağın burnunu otomatik olarak kaldırıp ilk tırmanışını kontrol eden yeni nesil otomatik kalkış sistemi E2TS (Embraer Enhanced Takeoff System) için kapsamlı güvenlik gereksinimleri teklifinde bulundu. Bu adım, otonom sistemlerin sivil havacılığa entegrasyonunda güvenlik standartlarının belirlenmesi açısından önemli bir gelişme olarak kaydedildi.
E2TS: Otomatik Kalkışta Yeni Bir Dönem
Embraer tarafından Temmuz 2024'teki Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı'nda tanıtılan E2TS, kalkış sürecini otomatize ederek pilotların iş yükünü azaltmayı ve operasyonel verimliliği artırmayı hedefliyor. Sistem, pilotların itki kollarını kalkış ayarına getirmesiyle devreye giriyor. Mürettebat uçağı pist merkez hattında yönlendirirken, E2TS kanatları dengede tutuyor, uçağın burnunu kaldırarak (rotasyon) ilk tırmanışı otomatik olarak gerçekleştiriyor. Pilotlar ise hesaplanan kalkış hızı üzerinden otomatik rotasyon sürecini izliyor.
Brezilyalı üretici, E2TS'nin kalkış sırasında daha hassas kontrol sağlayarak gerekli pist mesafesini kısaltabileceğini ve böylece uçakların daha fazla yük taşımasına veya kalkış performansı kısıtlı havalimanlarından daha uzun menzillere uçmasına olanak tanıyacağını belirtiyor. Embraer, bu teknolojiden özellikle Londra City, Floransa ve Rio de Janeiro'daki Santos Dumont gibi havalimanlarının faydalanabileceğini vurguladı. Şirket, sistemin Londra City Havalimanı'ndan yapılan uçuşlarda menzile 350 deniz mili ekleyebileceğini ifade etti. E2TS'nin pilot iş yükünü azaltmasının yanı sıra, Embraer E2 serisi için duyurulan diğer iyileştirmeler arasında daha düşük yakıt tüketimi, artırılmış menzil ve kabin değişiklikleri de yer alıyor.
FAA'in Güvenlik Odaklı Yaklaşımı ve Beklentiler
FAA'in bu yeni güvenlik gereksinimleri teklifi, mevcut kalkış kurallarının uçağın burnunu bir insan pilotun kaldırdığı varsayımına dayanmasından kaynaklanıyor. Kurum, otomatik sistemin sensör hassasiyetleri ve işletme toleranslarını dikkate alacak yeni düzenlemeler öneriyor. Bu kapsamda Embraer'in, farklı uçak ağırlıkları, yükleme koşulları, sıcaklıklar ve havalimanı irtifaları dahil olmak üzere çeşitli senaryolarda güvenli performansı kanıtlaması gerekecek. Bu testler arasında bir motorun çalışmadığı kalkış senaryoları da bulunuyor.
Havacılık otoriteleri için yeni nesil otonom sistemlerin sertifikasyonu, sektördeki en önemli gündem maddelerinden biri. FAA, söz konusu teklif için kamuoyunun yorumlarını 27 Kasım 2026 tarihine kadar kabul edeceğini duyurdu. Bu süreç, Embraer'in yenilikçi sisteminin havacılık güvenliği standartlarına uygunluğunu sağlamak adına atılan kritik adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
