Fransa, havacılık devi Dassault Aviation tarafından geliştirilen VORTEX yeniden kullanılabilir uzay uçağı programına tam destek vereceğini resmen duyurdu. Bu önemli karar, 10 Eylül 2026 tarihinde Paris'te düzenlenen Uluslararası Uzay Zirvesi'nde Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından açıklandı. Elysée Sarayı'ndan yapılan resmi açıklamalar da VORTEX projesine verilen bu desteği teyit ederken, yeni desteğin miktarı, şekli veya süresine dair detaylar henüz belirtilmedi. Bu gelişme, Fransa'nın uzay teknolojileri alanındaki iddialı hedeflerinin ve Avrupa'nın uzayda otonom hareketlilik kabiliyetini artırma çabalarının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Dassault VORTEX: Çok Yönlü Bir Uzay Uçağı Ailesi
Dassault Aviation, VORTEX'i, yörüngede görev yapıp Dünya'ya geleneksel bir pist inişiyle dönebilen, yeniden kullanılabilir uzay uçaklarından oluşan bir aile olarak tanımlıyor. Proje, hem sivil hem de askeri uygulamaları kapsayacak şekilde geniş bir yelpazede kullanımlar öngörüyor. Bunlar arasında kargo taşımacılığı, otonom yörünge görevleri, yörünge içi servis ve müdahale operasyonları yer alıyor. Ayrıca, alçak Dünya yörüngesine kargo taşıma, mikro yerçekiminde deneyler ve üretim yapma, teknoloji gösterimleri ve savunma misyonları da planlanan uygulamalar arasında. İlerleyen aşamalarda ise mürettebatlı taşımacılık kabiliyetinin de eklenmesi hedefleniyor.
Dassault, VORTEX projesinde küresel mimar ve entegratör rolünü üstlenirken, geliştirme çalışmaları Alman sanayi ortağı OHB ile iş birliği içinde yürütülüyor. Projeye ayrıca APCO Technologies, MT Aerospace, Sener, Sonaca ve Space Cargo Unlimited gibi önemli Avrupalı firmalar da katılım sağlıyor. Dassault Aviation Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Éric Trappier, Fransa'nın desteklediği bu projenin, Almanya başta olmak üzere birçok ülkenin uzayda hareketlilik ustalığı hedefine katılmasını sağlayacağını ifade etti.
VORTEX Programının Gelişimi ve Yol Haritası
Fransa'nın VORTEX'e yönelik kamu desteği, son dönemde hızlı bir değişim gösterdi. 9 Nisan 2025'te Trappier, Fransa Ulusal Meclisi Savunma Komitesi'ne yaptığı açıklamada, Fransa'nın bir uzay uçağına sahip olmadığını ve kendi konseptine olan ilginin az olduğunu belirtmişti. Ancak, sadece iki ay sonra, 20 Haziran 2025'teki Paris Air Show'da, Fransız Silahlı Kuvvetler Bakanlığı ve Dassault, VORTEX-D teknoloji göstericisinin geliştirilmesini destekleme konusunda anlaştı. Bu anlaşma kapsamında, gösterici için 30 milyon Euro'luk bir finansman sağlanacağı duyuruldu. Üç yıl sürecek bu çabanın amacı, tanımlanmış bir askeri görev için operasyonel bir uzay uçağı geliştirmekten ziyade, hipersonik uçuş ve atmosfere yeniden giriş için kritik teknolojileri doğrulamak.
Programın yol haritası dört aşamadan oluşuyor: VORTEX-D (üçte bir ölçekli uçuş göstericisi), VORTEX-S (üçte iki ölçekli 'Akıllı Serbest Uçuş Aracı'), VORTEX-C (tam ölçekli kargo aracı) ve nihayet VORTEX-M (tam ölçekli mürettebatlı versiyon). VORTEX-D, aracın hipersonik yeniden giriş sırasındaki konfigürasyonuyla ilişkili riskleri azaltmayı, uçuş kontrol prensiplerini doğrulamayı ve anahtar sistemleri entegre edip test etmeyi hedefliyor. 21 Nisan 2026'da İspanyol Arkadia Space şirketi, VORTEX-D itki sistemini tedarik etmek üzere seçildi. Ayrıca, 11 Mayıs 2026'da Dassault ve OHB, VORTEX-S'i Avrupa Uzay Ajansı'na (ESA) ortaklaşa önereceklerini duyurdu. Bu kapsamda Dassault baş mimar ve entegratör, OHB ise servis modülünün mimarisi ve entegrasyonundan sorumlu olacak. Bu stratejik iş birliği, Avrupa'nın uzaydaki bağımsızlığını güçlendirme yolunda atılmış önemli bir adım olarak öne çıkıyor.
