Türk sivil havacılığının önemli merkezlerinden Zafer Havalimanı, operasyonel süreçlerinde çığır açacak bir yeniliğe imza attı. Havalimanı Operasyon Müdürü Umur Şakruca liderliğinde geliştirilen ve "ZAFER OPS AI" (AI-Assisted Airport Operations Management) adı verilen yapay zeka destekli yönetim sistemi, havalimanı işletmeciliğinde verimlilik ve koordinasyonu en üst seviyeye taşımak amacıyla kullanıma sunuldu. Mart 2026'dan bu yana süren titiz çalışmaların ürünü olan bu sistem, havalimanı operasyonlarının tüm bileşenlerini tek bir entegre çatı altında birleştirmeyi hedefliyor.
Operasyonel İhtiyaçlardan Doğan Yenilikçi Çözüm
ZAFER OPS AI projesinin temelinde, teknolojik bir meraktan ziyade doğrudan sahadaki operasyonel gereksinimler yatıyor. Havalimanı Operasyon Müdürü Umur Şakruca, günlük operasyonlarda NOTAM'lar, devir teslim süreçleri, PAT sahaları denetimleri, FOD (Yabancı Madde Hasarı) takibi, ARFF (Havalimanı Kurtarma ve Yangınla Mücadele) faaliyetleri, emniyet (Safety) prosedürleri, teknik arızalar, bakım süreçleri, meteorolojik veriler, doküman yönetimi ve açık aksiyonlar gibi birçok unsurun farklı kaynaklardan takip edilmesinin yarattığı zorluklara dikkat çekti. Geliştirilen bu sistem, dağınık haldeki bu bilgileri düzenli, erişilebilir ve izlenebilir bir yapıya kavuşturarak operasyonel akışı sadeleştirmeyi amaçlıyor.
Sistemin geliştirilme sürecinde profesyonel bir yazılım veya kodlama geçmişinden ziyade, havacılık operasyon tecrübesi, saha ihtiyaçlarının derinlemesine analizi, teknik doküman ve mevzuat araştırmaları ile çeşitli yapay zeka araçlarının denenmesi belirleyici oldu. ZAFER OPS AI, farklı operasyonel fonksiyonlara yönelik yaklaşık 30 entegre yapay zeka ajanı barındırıyor. Bu ajanlar, birbirinden bağımsız çalışmak yerine, veri ve süreçler arasında ilişkiler kurarak aynı operasyonel yapı içerisinde bütünleşik bir şekilde faaliyet gösteriyor. Örneğin, bir teknik arıza kaydı; ilgili görev, bakım süreci, operasyon kaydı ve açık aksiyonlarla otomatik olarak ilişkilendirilebiliyor. Benzer şekilde, emniyet veya saha denetimlerinden elde edilen veriler de ilgili takip ve raporlama süreçlerine aktarılarak kapsamlı bir görünüm sunuluyor.
Destekleyici Rol ve Sürekli Gelişim Hedefi
Umur Şakruca, projenin temel felsefesinin, operasyon personelinin yerine karar veren bir mekanizma oluşturmak olmadığını özellikle vurguladı. ZAFER OPS AI, verilerin kaydedilmesi, bilgiye hızlı erişim, süreçler arasındaki ilişkilerin kurulması ve aksiyonların takibini kolaylaştıran bütünleşik bir destek aracı olarak tasarlandı. Bu yaklaşım, sistemi günlük iş yüküne ek bir uygulama olmaktan çıkarıp, mevcut işleri sadeleştiren, ortak bir operasyonel hafıza oluşturan ve ekip içindeki bilgi akışını güçlendiren kritik bir araç haline getiriyor.
Zafer Havalimanı'nın bu yenilikçi adımı, havalimanı işletme ve operasyon tecrübesini yeni nesil teknolojilerle bir araya getiren somut bir uygulama örneği teşkil ediyor. Sistemin kullanıma alınmasının ardından da sahadan gelen geri bildirimler, veri analizleri ve ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilmeye devam edeceği belirtildi. ZAFER OPS AI'ın, havalimanı operasyonlarında bilgiye erişim hızını, koordinasyon yeteneğini ve süreç takibinin etkinliğini artırarak havacılık sektörüne örnek teşkil etmesi hedefleniyor.
