ABD Hava Kuvvetleri (USAF), envanterindeki F-15EX Eagle II ve F-16 Fighting Falcon savaş uçaklarının motor tedarik süreçlerinde yaşanan aksaklıklar, kalite kontrol sorunları ve endüstriyel tabandaki tedarikçi kayıpları nedeniyle kritik bir adım atmaya hazırlanıyor. Hava Kuvvetleri, bu uçakların motor üretimini rekabete açarak mevcut tedarik zincirindeki sorunları aşmayı ve daha dinamik bir yapı kurmayı hedefliyor.
ABD Hava Kuvvetleri Yaşam Döngüsü Yönetim Merkezi (AFLCMC), 3 Ağustos 2026 tarihinde yayımladığı bir Bilgi Talebi (RFI) ile, ABD Hava Kuvvetleri ve Yabancı Askeri Satışlar (FMS) kapsamındaki uçaklar için motor geliştirebilecek, üretebilecek ve sürdürebilecek şirketleri araştırmaya başladı. Yanıtlar, 28 Ağustos 2026 günü Doğu Saati ile 14:00'e kadar bekleniyor.
Yayımlanan bildirimde, mevcut itki sistemi endüstriyel tabanının teslimatlarda gecikmeler yaşadığı, kalite kontrol süreçlerinde zorlandığı ve kritik eskime (obsolescence) sorunlarıyla karşılaştığı, yani artık temin edilemeyen tedarikçiler ve malzemelerle karşı karşıya kaldığı belirtiliyor. USAF, bu durum karşısında 'stratejik bir rekabet' ortamı yaratmayı ve üreticileri yeni teknoloji ve kapasite yatırımlarına zorlamayı amaçlıyor.
Yıllık 180 Motor İhtiyacı ve Yeni Tedarik Modeli
Hava Kuvvetleri'nin tahminlerine göre, ABD ve yabancı ülkelerin toplam talebi, 2034 mali yılına kadar yılda 180 motoru aşabilir. Bu büyük ihtiyacı karşılamak üzere şirketlerden, yıllık 1-12, 13-48, 49-96 ve 97-180 motorluk dört farklı üretim bandında fiyatlandırma ve üretim kapasitelerini nasıl sürdürebileceklerini göstermeleri isteniyor. Hizmet, yeni tesisler, takım ve otomasyon yatırımlarının hangi hacimde anlamlı hale geleceğini öğrenmek istiyor; aynı yanıtları dökümhaneler ve dövme atölyeleri gibi alt kademelerden de bekliyor.
Ayrıca, özel titanyum ve nikel alaşımları, gelişmiş döküm ve dövme kapasitesi ile tek veya yabancı kaynaklı bileşenler gibi darboğazların nerede olduğu da sorgulanıyor. Yanıt veren şirketlerin, motorlarını hem F-15EX hem de F-16 uçaklarında nasıl kalifiye edeceklerine dair bir zaman çizelgesi sunmaları, buna her uçağın askeri tip sertifikasını değiştirmek için gereken uçuşa elverişlilik testlerini de dahil etmeleri talep ediliyor.
Sabit yıllık miktarlar yerine, USAF her tedarikçinin performansına bağlı sipariş hacimlerini değerlendiriyor ve şirketlerden teslimat zamanlaması, kalite ve operasyonel gereksinimlere yanıt verme gibi konularda kendi teşviklerini önermelerini istiyor. Ayrıca, üretim verilerinin canlı olarak takip edilebileceği bir sistem de talep ediliyor.
Mevcut Durum ve Sektördeki Geniş Çaplı Baskı
Bu Bilgi Talebi, ABD Hava Kuvvetleri'nin F-15EX alımını 267 uçağa kadar genişletme ve artan sayıda yabancı F-15 ve F-16 operatörü için motor anlaşmaları yapma sürecinde geldi. GE Aerospace, Mart 2025'te Suudi Arabistan, Ürdün ve Bulgaristan gibi Yabancı Askeri Satış müşterileri için F110-GE-129 motorlarını ve ilgili ekipmanları kapsayan 5 milyar dolarlık bir tavan sözleşmesine sahip. Bu sözleşme Aralık 2030'a kadar devam ediyor.
F110-GE-129, fly-by-wire özellikli F-15EX üzerinde tam entegre ve sertifikalı tek motor olma özelliğini koruyor. Ancak Pratt & Whitney, F100-PW-229'u F-15EX için bir alternatif olarak tanıtmaya devam ediyor; ancak bu motorun seçilmesi ek entegrasyon ve sertifikasyon çalışmaları gerektirecektir. F100-PW-229 ayrıca yeni üretilecek F-16'lar için de sunuluyor.
USAF, Bilgi Talebi belgesinde belirli bir istekli veya mimari belirtmedi ve 'yeni bir motor çözümü' talep ederken bunun yeni bir varyant mı, yükseltilmiş bir tasarım mı yoksa tamamen yeni bir tasarım mı olduğunu açıklamadı. Bu uyarı, ABD askeri motor sektöründeki daha geniş çaplı gerilimin ortasında geliyor. 2024 yılında F-35 için teslim edilen 123 adet Pratt & Whitney F135 motorunun tamamı ortalama 238 gün gecikmeli olarak ulaştı; sonraki üretim partileri için yapılan sözleşmeler de yaklaşık altı ay gecikti.
