Emekli Motorlara Yeni Bir Hayat: Veri Merkezlerinin Enerji Çözümü
Havacılık sektöründe kullanım ömrünü tamamlamış Boeing 737 veya Airbus A320 gibi dar gövde uçaklardan sökülen jet motorları, günümüzün hızla büyüyen yapay zeka (YZ) veri merkezleri için beklenmedik bir enerji kaynağına dönüşüyor. Bu motorlar, artık yedek parça olarak satılmasından elde edilecek değerden çok daha fazlasını, bir YZ veri merkezine elektrik sağlayan bir jeneratör olarak sunabiliyor.
Yapay zeka veri merkezi geliştiricileri, yeni tesisleri için elektrik şebekesine bağlantı sağlamak üzere yıllarca beklemek zorunda kalabiliyor. Bu durum, bilgi işlem altyapısını hızla kurmaya çalışan bir sektör için ciddi bir sorun teşkil ediyor. Emekli jet motorlarını satın alıp jeneratörlere dönüştürmek, geliştiricilere tesislerinde yerinde elektrik üretme ve sunucularını çok daha erken çevrimiçi hale getirme imkanı sunuyor.
New York merkezli jet motoru tamir ve kiralama şirketi FTAI Aviation, bu alanda öncü rol oynuyor. Şirket, ticari havacılıkta en yaygın kullanılan motorlardan biri olan CFM56’nın çekirdeğini kullanan Mod-1 adlı jeneratörler geliştiriyor. FTAI, Miami’deki tesislerinde yaptığı testlerde, ünitenin sürekli olarak 23 megavat, en yüksek çıkışta ise 25 megavat güç sağlama hedeflerine ulaştığını belirtti. Mod-1, hem doğal gaz hem de sıvı yakıtla test edildi. FTAI Aviation, 2027 ve 2028 yıllarında ABD ve Kanada’daki müşterilerine 100’den fazla CFM56 tabanlı jeneratör teslim etmek üzere sözleşmeler imzaladı. Ayrıca, Temmuz 2026’da, FTAI’nin Jereh Group ile ortak girişimi olan J&F Power Systems aracılığıyla isimsiz bir bulut bilişim şirketi, 1,465 milyar dolarlık bir sipariş verdi. Bu jeneratörlerin Kasım 2027’ye kadar partiler halinde teslim edilmesi bekleniyor.
Sektördeki Dinamikler ve Yeni Rekabet Alanları
Bu yeni trend, havacılık sektöründe emekli motorların değerini ve kullanım alanlarını yeniden şekillendiriyor. Arizona’daki Pinal Airpark’ta ticari uçakların depolandığı ve söküldüğü Ascent Aviation Services’tan Nikki Thomas, enerji geliştiricilerinden gelen taleplerin son bir yılda arttığını bildirdi. The New York Times gazetesi ise Elon Musk’ın yapay zeka şirketi xAI’nin Mississippi’ye sekiz adet dönüştürülmüş uçak türbini kurduğunu, eyalet izinleri ve uydu görüntülerini kaynak göstererek duyurdu. Aslında, Missouri merkezli ProEnergy gibi enerji şirketleri, Boeing 747’lerde kullanılan GE CF6-80C2 motorunun çekirdeğini temel alan PE6000 gibi jeneratörler geliştirerek uçak motorlarını yıllardır kullanıyor. ProEnergy’nin bir türbini, 2023 itibarıyla Houston’daki bir üretim tesisinde 750 saat çalıştı.
Ancak havacılık sektörü için değişen şey, emekli bir motoru kimin satın almak istediği. FTAI Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Joe Adams, yatırımcılara yaptığı açıklamada, güç işlerinin normalde sökülmeye gidecek CFM56 motorlarını hedefleyeceğini belirtti. Adams, “Parça değeri için ikincil piyasada sahip oldukları değerden bizim için daha değerliler,” dedi. Bu durum, Birleşik Krallık merkezli uçak ve motor uzmanı AerFin gibi şirketler için yeni bir rekabet ortamı yaratıyor. AerFin, üç CFM56 motoru satın alıp parçalarına ayırdığında, birini tekrar hizmete sokmaya yetecek kadar kullanılabilir donanım bulmuştu. Şimdi ise veri merkezi endüstrisi, emekli uçak motorları için AerFin gibi şirketlerle rekabet ediyor.
FTAI, motorları her iki amaç için de satın alıyor. Ekim 2026’da açıklanan bir anlaşmaya göre şirket, United Airlines’a planlı bir motor sökümünden önce kullanılabilir bir CFM56-7B sağlıyor ve ardından United’ın kanattan söktüğü motoru satın alıyor. Bu, havayoluna revizyon beklemeden bir yedek motor sağlıyor. FTAI, motorun sahibi olduğunda, kullanılabilir parçaların başka bir uçakta mı yoksa bir jeneratör olarak mı daha değerli olduğuna karar verebiliyor.
Bu arada, Boom Supersonic da planladığı Overture yolcu uçağı hizmete girmeden önce motor teknolojisi için karada bir pazar görüyor. Colorado merkezli şirket, Overture için tasarlanan jet motoru Symphony ve YZ veri merkezleri için 42 megavatlık doğal gaz türbini Superpower için yeni bir türbin çekirdeği geliştiriyor. Boom, Superpower için şimdiden bir müşteri buldu: YZ altyapı şirketi Crusoe, 29 adet Superpower ünitesi sipariş etti ve Boom, ilk teslimatları 2027 ortasına hedefliyor. Ekim ayında Boom, her iki program için de ilk prototip çekirdeği tamamladı ve bir sonraki adımı, Colorado test sahasında çekirdeği çalıştırmak olacak. United Airlines CEO’su Scott Kirby’nin Ekim 2026’daki bir röportajında Overture’ın 2029 hizmete giriş hedefini kaçıracağını belirtmesi, Boom’un bu karasal enerji çözümlerine yönelmesinin stratejik önemini artırıyor.
