ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Avustralya'dan Amerika Birleşik Devletleri'ne onarım maksadıyla sevk edilen F-35 savaş uçağı parçalarının Pasifik rotası üzerinde Hong Kong'a yönlendirilmesi ve bir kısmının akıbetinin belirsizleşmesi üzerine kapsamlı bir soruşturma başlattı. Politico'nun aktardığı bilgilere göre, bu hassas sevkiyatın güzergahı bilinmeyen bir sebeple değiştirilerek Çin'in özel idari bölgesi Hong Kong'a ulaştığı ve bazı parçaların kaybolduğu ortaya çıktı. Bu durum, F-35 programının güvenliği ve müttefiklerin hassas teknolojilerinin korunması açısından ciddi endişelere yol açtı.
Hassas Teknoloji İçeren Parçalar ve Güvenlik Endişeleri
Söz konusu sevkiyatta, F-35'in 'canopy' olarak bilinen kokpit fenerinin de bulunduğu belirtildi. Bu parça, uçağın düşük görünürlük (stealth) özellikleriyle doğrudan ilişkili özel teknolojiler barındırmakta olup, erişimi yalnızca ABD ve F-35 programındaki müttefikleriyle sınırlıdır. ABD'li yetkililer, parçanın fiziksel olarak ele geçirilmesi durumunda, içerdiği teknolojinin incelenerek mevcut istihbarat bilgilerinin doğrulanması veya geliştirilmesi ihtimalinden derin endişe duyuyor. Ancak şu an için parçaların Çin makamlarının eline geçtiğine dair doğrulanmış bir bilgi bulunmamaktadır. Sevkiyatın, F-35 üreticisi Lockheed Martin adına hareket eden bir aracı tarafından gerçekleştirildiği bildirildi. Lockheed Martin, güvenlik gerekçesiyle spesifik sevkiyat detayları hakkında açıklama yapmazken, F-35 programının ve müttefiklerinin güvenliğini sağlamak adına sevkiyatlarda katı güvenlik prosedürleri uyguladığını vurguladı.
Geçmişteki Takip Sorunları ve Kongre Bilgilendirmesi
Bu olay, ABD Hükümeti Hesap Verebilirlik Ofisi'nin (GAO) Mayıs 2023 tarihli raporunda dile getirilen F-35 küresel yedek parça havuzunun takibindeki ciddi sorunları yeniden gündeme getirdi. GAO raporu, Mayıs 2018'den itibaren F-35'in ana yüklenicilerinden birinin 1 milyondan fazla yedek parçanın kaybolduğunu ve bunların toplam değerinin 85 milyon doları aştığını bildirmişti. Pentagon'un F-35 Ortak Program Ofisi (JPO), bu kayıpların yalnızca yüzde 2'sinden azını incelemişti. GAO, küresel yedek parça havuzundaki parçaların doğrudan ve gerçek zamanlı takibini sağlayacak sistem eksikliklerine dikkat çekmiş ve tavsiyelerinin Eylül 2026'ya kadar uygulanmasının beklendiğini belirtmişti. Yaşanan son gelişme üzerine ABD Kongresi'nde ulusal güvenlikle ilgili komitelerde görevli personel bilgilendirildi. ABD Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon yetkilileri ilk bilgilendirmeyi haziran ayında gerçekleştirirken, önümüzdeki haftalarda yeni toplantıların yapılması bekleniyor. Hong Kong'un Çin'in özel idari bölgesi olması, sevkiyatın buraya yönlendirilmesini Washington açısından durumu daha da hassas bir boyuta taşıdı. Eski Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi personeli J.J. Gertler, Çin'in F-35 bilgilerine elektronik casusluk yoluyla ulaşma çabalarına dikkat çekerek, gerçek bir parçanın bu teknik bilgilerin doğrulanmasına veya geliştirilmesine olanak sağlayabileceği yönündeki kişisel görüşünü dile getirdi. ABD makamları, Hong Kong'a yönlendirilen F-35 parçalarının geri alınması ve sevkiyatın nasıl bu noktaya geldiğinin tüm detaylarıyla aydınlatılması için soruşturmayı titizlikle sürdürüyor.
