ABD istihbarat yetkilileri, Suudi Arabistan'a yapılması planlanan 24 milyar dolarlık F-35 savaş uçağı satışının, hassas Amerikan askeri teknolojisinin Çin'in eline geçme riski taşıdığı konusunda ciddi uyarılarda bulundu. The New York Times gazetesinin 16 Eylül 2026 tarihli haberine göre, bu endişeler, Suudi Arabistan'ın Çin ile artan savunma bağları ve Çin menşeli telekomünikasyon ekipmanları kullanımıyla ilgili.
İç değerlendirmelerde, Çin ordusunun Suudi üslerine potansiyel erişimi ve krallığın Huawei ve ZTE gibi Çinli şirketlerden tedarik ettiği telekomünikasyon ekipmanlarının kullanımı öne çıkan risk faktörleri olarak belirtiliyor. Pentagon yetkilileri, özellikle F-35'in gelişmiş radar ve gözetim sistemlerinin korunması konusunda derin endişeler taşıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, 48 adet F-35 savaş uçağı ve bir yedek motor içeren önerilen satış paketini, Haziran 2026'da iki kongre komitesine gayri resmi inceleme için sunmuştu. Dönemin ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Salman'ın Beyaz Saray ziyaretinden önce, Kasım 2025'te bu satışa desteğini açıklamıştı.
Savunma İstihbarat Ajansı (DIA) tarafından birkaç ay önce yayımlanan detaylı bir raporda, ABD ve Suudi personelinin uçağın teknolojisini güvende tutup tutamayacağı sorgulanıyor. Raporda, F-35 teknolojisinin bulunduğu yerlere erişimin yalnızca Suudi ve Amerikalı subaylar ile yüklenicilerle sınırlı tutulması gerektiği vurgulanıyor. Ayrıca, Suudi Arabistan'ın Çin askeri ve istihbarat personeli ile ilgili kuruluşlarla temas konusunda daha geniş kısıtlamalara uyup uymayacağı da soru işaretleri arasında. DIA, daha önce 2025 sonbaharında yaptığı bir değerlendirmede Suudi Arabistan'a olası F-35 satışıyla ilgili daha genel endişelerini dile getirmişti. Ancak The New York Times'a göre, yeni rapor daha spesifik teknik kaygılar içeriyor ve idari kurumlar ile kongre ofisleri arasında dolaşıma girmiş durumda. Bazı yasa koyucular ve yardımcıları, yönetime bu konuda yanıt vermesi için baskı yapıyor.
Çin ile Artan Savunma Bağları ve Bölgesel Dengeler
Suudi Arabistan, uzun süredir Amerikan askeri uçak ve ekipmanlarını tedarik etse de, aynı zamanda Pekin ile savunma bağlarını geliştirmeyi sürdürüyor. Çin, krallığa balistik füzeler sağlıyor ve füze üretim tesislerinin geliştirilmesi ile füze operasyonlarının iyileştirilmesine yardımcı oluyor. ABD istihbarat birimleri, 2020'de dönemin Başkanı Trump'ın Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) F-35 satmayı kabul etmesinin ardından benzer endişeleri dile getirmişti. BAE'nin Çin ile olan bağları konusundaki ABD kaygıları nedeniyle o dönemdeki satış önerisi de askıya alınmıştı. Bu durum, Suudi Arabistan örneği için bir emsal teşkil ediyor.
İsrail'in Askeri Üstünlüğü ve Yorumsuzluk
Suudi Arabistan'a yönelik F-35 satış teklifi, aynı zamanda İsrail'in bölgedeki askeri üstünlüğünün korunması konusunda da soruları beraberinde getiriyor. İsrailli yetkililer, bu satışa ilişkin endişelerini açıkça dile getirdiler. The New York Times'ın haberine göre, ABD Dışişleri Bakanlığı, Pentagon ve Suudi Arabistan Büyükelçiliği konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçınırken, Beyaz Saray ve Çin Büyükelçiliği ise yorum taleplerine yanıt vermedi.
